Эстонияның Салық және кеден департаменті еңбек қатынастарынан туындайтын жеке тұлғалар кірістеріне салық салуға: табыс салығына, әлеуметтік салыққа және басқа міндетті жарналарға ерекше назар аударады. Криптоактивтермен жасалатын мәмілелерден түскен кіріске де салық салынады.
Салықтан жалтарумен және жасырын еңбек қатынастарымен күрес
Салық органының мақсаты жеке тұлғаға есептелген және төленген жалақыға дұрыс салық салуды қамтамасыз ету ғана емес, сонымен бірге еңбек қатынастарын жасырудың алдын алу болып табылады. Кейбір кәсіпорындар еңбекақы қорын жасанды түрде азайтып, әлеуметтік салықтан және басқа міндетті жарналардан жалтаруға тырысады: негізгі міндеттер байланысты заңды тұлғаларға беріледі, ал қызметкерлер кәсіпорынға өз компаниялары арқылы ресми түрде қызмет көрсетеді — консалтинг, басқару, дизайн, копирайтинг және т.б.
“OÜ-tamine” деген не
Еңбек қатынастарын жасырудың ең танымал схемасы — “OÜ-tamine”: жұмыс беруші байланысты жеке шектеулі компаниядан (OÜ) — көбіне іс жүзінде өзінен — қызметке тапсырыс беру арқылы еңбекке салынатын салықтардан жалтарады. Мұндай тәжірибе салықтан жалтару ретінде қарастырылуы мүмкін.
Жоғарғы соттың шешімдеріне сүйене отырып, Салық және кеден департаменті нақты еңбек қатынастарының бар-жоғын және соған сәйкес қандай салық міндеттемелері туындайтынын анықтау үшін бірқатар өлшемдерді қолданады.
Бизнеске қаржылық сенімділік: бухгалтерлік есеп, салықтар, комплаенс
Eesti Firma консалтинг және бухгалтерлік қызметтер көрсетеді әрі Сізге кәсіпорынның қаржылық және салық саясатын “OÜ-tamine” белгілері болдырмайтындай, ал бизнесіңіз үшін маңызды қызмет шарттары коммерциялық тұрғыдан негізделген жерде сақталатындай етіп қалыптастыруға көмектеседі.
Біз еңбек қатынастары мен қызмет көрсетуді ажыратуға, бизнес шығыстарын, сондай-ақ жалақыға, басқарма мүшелеріне төленетін төлемдерге және дивидендтерге салық салуды дұрыс есепке алуға көмектесеміз. Ашық қаржылық саясат заңнаманы сақтауды, кірістерді дұрыс есепке алуды және салықтан жалтаруға байланысты тәуекелдердің алдын алуды білдіреді.
“OÜ-tamine” схемасының шектері
“OÜ-tamine” жалақы орнына дивиденд төлеуге қарсы күрес аясында өзекті болып қала береді. БАҚ хабарлауынша, салық органының мақсаты схеманы қолданғаны үшін жазалау емес, кәсіпкерлерге ненің рұқсат етілетіні және ненің етілмейтіні жөнінде нақты ережелер бар екенін түсіндіру болды. Салық және кеден департаменті шынайы еңбек қатынастарының мәнін жасырғаны үшін тек үш кәсіпорынды сотқа берген.
OÜ иелері салықтан қалай жалтарады: Салық және кеден департаменті түсіндірмелері
Салық және кеден департаментінің мәліметінше, салықтан жалтару көбіне басқа жағдаймен: OÜ иелерінің компаниялары қаражаты есебінен өмір сүруімен байланысты. Департаменттің салық аудиті бөлімінің басшысы Лия Парве журналистерге екі кең таралған схема туралы айтты: еңбекке салынатын салықтарды азайту үшін компаниялар арасындағы қызметтерді көрсету түрінде нақты еңбек қатынастарын жасыру және компания активтерін жеке мақсатта пайдалану. Ол бірінші мәселе аса кең таралмағанын, ал екіншісі жылына €10 миллионнан асатын салық шығындарына әкелуі мүмкін екенін атап өтті.
Жалған қызмет мәмілелеріне салық салу
Заңды тұлғалар еңбекке салынатын салықтарды азайту немесе олардан толық жалтару үшін жалған қызмет көрсету тетіктерін құрған кезде салық міндеттемесі туындайды. 3-2-1-82-14 нөмірлі 12.05.2015 жылғы, 3-3-1-25-15 нөмірлі 11.09.2015 жылғы және 3-3-1-12-15 нөмірлі 06.10.2015 жылғы шешімдерінде Жоғарғы сот Салық және кеден департаментінің ұстанымын қолдап, мұндай мәмілелерді салық салу мақсатында жарамсыз деп таныды.
Қаралған істерде жеке тұлғалар іс жүзіндегі жалақыны жеке банк шоттарына емес, өздеріне тиесілі кәсіпорындардың (мысалы, жеке шектеулі компаниялардың) шоттарына алған, онда олар жалғыз үлес иелері әрі басқарма мүшелері болды. Еңбек шартының орнына компаниялар арасында қызмет көрсету шарты жасалды. Бұл тараптарға еңбекке салынатын салықтардан жалтаруға мүмкіндік берді: ақша кәсіпорынның шотына түсті, онда алушы оны өз қалауынша — мысалы, дивиденд төлеуге немесе кез келген шығыстарды жабуға — пайдалана алды.
Жоғарғы сот растады: OÜ арқылы салықтан жалтару схемалары заңсыз
Ұқсас схемалар басқару және консалтинг қызметтері үшін қолданылды: басқарма мүшелері іс жүзінде жеке тұлға ретінде жұмыс істеді, алайда ақша олардың компанияларының шоттарына аударылды.
Мысал
Директор еңбек шарты бойынша €3,500 брутто жалақы алады. Қолданыстағы мөлшерлемелер бойынша қолына тиетін жалақы шамамен €2,786 (екінші деңгейлі зейнетақыға 2% жарна есептелгенде), ал салықтарды қоса алғанда жұмыс берушінің жалпы шығыны €4,683 болады. Егер компаниялар оның орнына өзара қызмет көрсету шартын жасаса, ешқандай салық ұсталмай, толық €4,683 аударылады және директор бүкіл соманы өз қалауынша пайдалана алады. Дәл осындай тетік салықтан жалтару ретінде танылады.
Жоғарғы сот салық органының мұндай жағдайларға араласуға және “қызмет мәмілелеріне” олардың нақты мәніне — жасырын еңбек қатынастарына — сәйкес салық салуға құқығы бар екенін растады. Шарттың заңға формалды сәйкестігі жеткіліксіз: жұмыстың нақты мазмұны шарт талаптарына сай болуы тиіс. Сот ұстанымы негізінде Салық және кеден департаменті компанияларды әділ салық салу және адал бәсекелестік мүддесі үшін салық практикасын қайта қарап, оны осы шешімдерге сәйкестендіруге табанды түрде шақырады.
Еңбек қатынастары қызмет көрсетуден несімен ерекшеленеді
Еңбек қатынастары Еңбек шарттары туралы заңмен реттеледі: жеке тұлға (қызметкер) басқа тұлға (жұмыс беруші) үшін соңғысының басшылығы мен бақылауында жұмыс орындайды. Жұмыс беруші өз кезегінде қызметкерге келісілген сыйақыны төлеуге және шартта немесе заңда белгіленген еңбек жағдайларын қамтамасыз етуге міндетті.
Қатынастың еңбек қатынастары ретінде танылатынын шешкенде, соттар мыналарды анықтайды:
- жұмыс процесін кім ұйымдастырып, басқаратынын;
- жұмыстың уақыты, орны және орындалу тәсілін кім белгілейтінін;
- жұмыс құралдарына кім ақы төлейтінін;
- жұмысты орындауға байланысты тәуекелді кім көтеретінін;
- кірісті немесе пайданы кім алатынын;
- жұмыскер ұйымға кіріктірілгенін және оның ішкі ережелеріне бағынатынын.
Барлық өлшемдер жиынтығында бағаланады. Сайып келгенде, шешуші фактор — жұмыскердің жұмыс берушіге тәуелділік дәрежесі, яғни оның дербестік деңгейі. Еңбек шартын өзге азаматтық-құқықтық шарттардан ажырататын — тәуелділіктің жоғары дәрежесі.
OÜ-tamine және шартты қайта жіктеу: негізгі құқықтық тұстар
Сонымен қатар кең қолданылатын әрі толығымен заңды тапсырма шарттары мен қызмет көрсету шарттары Міндеттемелер құқығы туралы заңмен реттелетін қызмет көрсету шарттарына жатады. Жоғарғы сот түсіндіргендей, басқарма мүшесі мен компания арасындағы қатынас тапсырма (мандат) қатынасы болып табылады. Сенім білдірілген тұлға тапсырманы жеке өзі орындауы тиіс, бірақ ол үшін үшінші тұлғаларды тарта алады. Басқаша айтқанда, басқарма мүшесі өз өкілеттіктері мен жауапкершілігін бере алмайды, алайда тапсырманы орындау кезінде үшінші тұлғалардың көмегін пайдалана алады.
Басқарма мүшелерімен байланысты компаниялармен жасалатын мәмілелерде басқару және консалтинг қызметтерін шарттарға қол қойған компаниялар емес, іс жүзінде нақты жеке тұлғалар көрсеткені анықталуы мүмкін. Құқықтық салдары — сол нақты тұлғаның шарттың екінші тарабы ретінде танылуы.
Қызметкерлерге қатысты мәмілелерде “OÜ-tamine” кәсіпорын мен қызметкерге байланысты компания арасындағы қатынас мазмұны мен мәні бойынша еңбек қатынастары екенін білдіреді. Ондай жағдайда тапсырма шарты еңбек шарты ретінде қайта жіктеледі.
Криптоактивтерге және онлайн платформалардан түскен кіріске салық салу
Эстония заңнамасы онлайн платформалар мен қосымшалар арқылы, сондай-ақ криптоактивтер нарығында алынған кірістерге салықтық бақылауды көздейді. Бұл тауар сату мен қызмет көрсетудің осы салыстырмалы жаңа салаларында “OÜ-tamine” үшін мүмкіндікті едәуір тарылтады.
Онлайн платформалар арқылы фриланс, жалға беру немесе тауар сату нәтижесінде алынған кіріске де Эстонияда салық салынады: жағдайға қарай табыс салығы, әлеуметтік салық, VAT және жұмыссыздықтан сақтандыру жарналары қолданылуы мүмкін. Еуропалық Одақтағы онлайн платформалар пайдаланушыларының кірістері туралы салық органдарына есеп беруге міндетті, ал салық төлеушілер сол кірісті декларациялауы тиіс.
Сату, майнинг, стейкинг: криптоактивтерге салық салу түсіндірілді
Эстонияда криптоактивтерден түскен кіріске мәміленің сипатына қарай салық салынады:
- криптовалютаны сатудан түскен пайда декларацияланады және табыс салығына жатады;
- майнингте таза пайдадан табыс салығы алынады, ал майнингті компания емес, жеке тұлға жүргізсе, әлеуметтік салық қосылады;
- тауарлар мен қызметтерге криптовалютамен төлеу криптоактивті сату ретінде қарастырылады және оған да салық салынады;
- стейкингтен немесе қарызға беруден түсетін пассивті кіріс табыс салығына жатады;
- мұрагерлікпен немесе сыйға алынған криптоактивтерді сатудан да салық төленеді.
Жеке тұлғалар кірісті мәміле жасалған сәттегі криптоактивтердің нарықтық құны негізінде декларациялайды.
“OÜ-tamine” тәуекелдерінің алдын алып, оларды азайту керек
“OÜ-tamine” сияқты еңбекке салынатын салықтардан жалтару схемалары компанияларды әлеуметтік салықты қосымша есептеу және еңбек қатынастарының жасырын деп танылу тәуекеліне ұшыратады. Салық органдары мен соттар еңбек шарттары мен азаматтық-құқықтық қатынастарды нақты ажыратуды талап етеді және жалған мәмілелерді қайта жіктейді. Криптоактивтерге ерекше назар аудару қажет: криптовалютамен жасалған мәмілелерден, соның ішінде майнинг пен стейкингтен түскен кіріс декларациялануы және салық салынуы тиіс. Онлайн платформалар мен қосымшалар арқылы жүргізілетін қызметке де салық салынады.
Eesti Firma сарапшыларымен кірістер мен салықтарды дұрыс есепке алу
Заңнаманы сақтау ғана бизнестің тұрақтылығын қамтамасыз етіп, айыппұлдар мен салық аудиттері тәуекелін азайтады. Eesti Firma консалтинг және бухгалтерлік қызметтер көрсетеді: біз кәсіпорындарға еңбек шарттарын қызмет көрсету шарттарынан ажыратуға, “OÜ-tamine” тәуекелінен ада салық саясатын құруға және кірістерді, соның ішінде криптоактивтер мен дивидендтерді дұрыс есепке алуға көмектесеміз.
