MiCA Avrupa’nın Kripto Sektörünü Bitirdi mi? 2025 Tahminine Yeniden Bakış

Mart 2025’te, sektör için AB’nin ilk kapsamlı düzenleme çerçevesi olan MiCA Düzenlemesinin (Kripto Varlık Piyasaları) Avrupa kripto pazarını boğduğunu savunan bir görüş yazısı yayımladık: verilmiş bir düzine lisans, yakında sona erecek binlerce ulusal kayıt, ABD ve Asya’ya kayan sermaye ve yetenek. On sekiz ay sonra MiCA geçiş dönemi kapandı, ESMA’nın kripto varlık hizmet sağlayıcıları sicili doldu, Binance AB dışına itildi ve Tether hiç gelmedi. Tahmin artık gerçeklerle karşılaştırılabilir. Bu, o makalenin gözden geçirilmiş sürümüdür: o zaman ne dedik, gerçekte ne oldu, kim kazandı, kim kaybetti ve Avrupa yaklaşımında hâlâ neyin yanlış göründüğü.

Mart 2025 ve Eylül 2026: durum tablosu

Görüş yazıları nadiren yazarları tarafından denetlenir. Ancak bu yazı bunu hak ediyor; çünkü dayandığımız sayıların birçoğu büyük ölçüde değişti ve bir ya da ikisi düpedüz yanlıştı. Tablo, Avrupa kripto pazarını on sekiz ay önce nasıl tanımladığımızı bugünkü durumla karşılaştırıyor.

MiCA kapsamında kim kazandı, kim kaybetti?

Yalnızca 12 kripto varlık hizmet sağlayıcısının MiCA lisansı bulunduğunu yazdığımızda, sayı doğru ve endişe vericiydi. Rejimin üçüncü ayında bazı üye devletler yetkili makam bile atamamıştı ve CASP lisanslama mekanizmasının bozuk olduğu sonucuna vardık. Geriye dönüp bakıldığında bozuk değildi, yavaştı. ESMA sicilinde Nisan 2026’da 199 şirket, haziran sonuna doğru yaklaşık 244 şirket vardı; düzenleyiciler bir yıldır bekleyen başvuruları temizlerken 3 Temmuz’daki tek güncellemede 37 onay eklendi. Eylül ortasında sayı 343’e ulaştı.

Kazananlar: bankalar, ödeme kuruluşları ve en üst düzey borsalar

Sicili okuyun; isimler hikâyeyi anlatıyor: BBVA, Belçika’da bir BNY Mellon iştiraki, Banking Circle, Bison Bank, Ripple Payments Europe, Bybit, Kraken, Coinbase, OKX, Bitpanda, Crypto.com. Almanya tek başına 69 yetkilendirmeye sahip. MiCA sicili, sonuna en büyük kripto borsaları eklenmiş bir banka rehberi gibi görünüyor; bu da ana tezimizin öngördüğü şeydi: MiCA kurucuları değil, bilançoları ve uyum departmanlarını ödüllendiriyor. Yanıldığımız nokta ölçekteydi. Piyasa bir düzine hayatta kalana daralmadı; AB çapında pasaportlama hakkına sahip, iyi sermayelendirilmiş birkaç yüz kripto şirketinde yoğunlaştı.

Kaybedenler: Binance, Tether ve uzun kuyruk

Yazın en çok aranan sorusu, Binance’in AB’de faaliyet göstermek için MiCA lisansı olup olmadığıydı. Yoktu. Reuters’ın Yunan düzenleyicisinin başvuruyu reddetmeye hazırlandığını bildirmesinin ardından Binance, son tarihten altı gün önce 24 Haziran 2026’da Yunanistan başvurusunu geri çekti ve başka bir üye devlette başvuru sözü verirken 1 Temmuz’dan itibaren AB kullanıcıları için kayıtları, para yatırma işlemlerini ve yeni emirleri durdurdu. Tether hiç başvurmadı; bu nedenle USDT, büyük platformlarda AEA’daki bireysel müşteriler için listeden çıkarıldı ve Avrupa’daki MiCA uyumlu stabil kripto para pazarı Circle’a kaldı. Ders büyüklükle ilgili değil. Dünyanın en büyük borsası, iki kişilik bir VASP ile aynı sınavda başarısız oldu: uygun ve dürüst sahiplik, yönetişim ve AML geçmişi. MiCA büyük olmayı ödüllendirmez. Banka gibi olmayı ödüllendirir.

1 Temmuz 2026’da ne oldu?

ESMA, 17 Nisan 2026’da MiCA son tarihinin uzatılmayacağını teyit etti; 23 Haziran’da ise yetkisiz her sağlayıcıya AB faaliyetlerini sonlandırmasını bildirdi. Hollanda, Finlandiya, Letonya, Macaristan, Slovenya ve Polonya ulusal mevcut kayıtların korunması dönemlerini altı ay sonra; İsveç dokuz ay sonra; Almanya, İrlanda, Litvanya, Avusturya ve Slovakya ise on iki ay sonra kapatmıştı. Polonya bir ibret örneği oldu: kripto varlıklar kanunu Cumhurbaşkanı tarafından Aralık 2025 ve Şubat 2026’da iki kez veto edildi; üçüncü sürüm son tarih geldiğinde hâlâ parlamentodaydı. Bu yüzden Polonyalı VASP’lerin CASP yetkilendirmesine ulaşmak için ülke içinde yolu yoktu; yalnızca başka yerde lisans alıp geri pasaportlayarak varlıklarını sürdürebildiler. Estonya’da FIU dönemi kayıtları artık yok ve Finantsinspektsioon tarafından yetkilendirme, AB müşterilerine hizmet sunmanın tek yasal dayanağıdır; yetkilendirme sonrası yükümlülükler ise kalan her sağlayıcının günlük gerçeğidir.

MiCA uyum maliyetleri: ikinci filtre 2027’de geliyor

Temmuz son tarihi yalnızca bir şeyi test etti: AB’de kripto lisansı alma yeteneğini. Gözetim altındaki ilk tam mali yıl ise bunun bedelini ödeme yeteneğini test ediyor. CASP yetkilendirmesi bitiş tarihi olan bir proje değil, kalıcı bir maliyet merkezidir: bir uyum görevlisi ve bir MLRO, DORA düzeyinde ICT risk yönetimi, yıllık denetimler, gözetim ücretleri, atıl duran özkaynaklar ve raporlanacak gelir olsun olmasın işleyen bir raporlama takvimi. Bunlar sabit maliyetlerdir ve sabit maliyetler düşük geliri cezalandırır. Temmuz 2026’da Gate’in Avrupa kuruluşunun başkanı, lisanslı şirketlerin önemli bir kısmının MiCA lisansının gerektirdiği devam eden uyum maliyetlerini ve kaynaklarını karşılayamayacağını kamuoyu önünde söyledi. Bu, düzenlemeye karşı çıkan bir lobicinin değil, lisanslı bir rakibin sahayı tanımlamasıdır.

2027’yi maliyetlerin hissedildiği yıl yapan üç güç var. AB pasaportlaması, otuz ülkeli bir platformun yerel müşteriler için sıfır marjinal lisanslama maliyetiyle rekabet etmesine izin veriyor; dolayısıyla birçok küçük lisansı haklı çıkaran yerel koruma kalkanı ortadan kalktı. ESMA’nın Temmuz 2025’te Malta makamına ilişkin akran incelemesi, yönetişim, ICT ve AML sorunları çözülmeden verilmiş bir yetkilendirme tespit etti ve her ulusal denetçiye bu dersi uygulamasını söyledi; son tarih öncesi hızda onaylanan şirketlerin ilk incelemeleri 2027’ye denk geliyor. Birleşik Krallık da kendi yetkilendirme geçidini 30 Eylül 2026’da açıyor; 25 Ekim 2027’de tam rejim başlamadan önce başvurular 28 Şubat 2027’ye kadar kabul edilecek. Böylece MiCA düzeyinde bir uyum işlevi kurmuş şirketin bunu taşıyabileceği bir yer olacak. Bir yıl sonra kontrol edilecek tahminimiz şudur: sicil çalışan sayısı bakımından büyümeyi sürdürecek, ancak sona eren ve geri çekilen yetkilendirmeler sütunu daha hızlı büyüyecek; 2026’nın ilk yarısında lisans alan en az bir borsa AB yetkilendirmesini satmış ya da iade etmiş olacak; 2027’deki yeni girişlerin çoğu kripto yerli şirketler değil, bankalar ve ödeme kuruluşları olacak.

AB’de kripto bankacılığı: hâlâ en zor sorun

2025’in başlarında Coincub, kripto girişimlerinin yalnızca %14’ünün sonradan hesap kapatılmadan banka hesabı açabildiğini bildirdi. Hiçbir düzenleme bir kredi kuruluşunu CASP’ye hizmet vermeye zorlamıyor ve kripto şirketlerinin bankacılık hizmetlerinden çıkarılması sona ermedi. Değişen şey mekanizma oldu. 2026 ilkbaharında bankalar, yalnızca ulusal VASP kaydı bulunan müşterilere yazmaya ve müşterinin bekleyen ya da verilmiş CASP başvurusunu gösterememesi hâlinde hesapların 1 Temmuz’da kapatılacağını bildirmeye başladı. Lisans, banka hesabına giriş bileti hâline geldi. Başka bir deyişle, bankacılık ablukası bir lisanslama filtresine dönüştü: yetkilendirmeyi karşılayamayan şirket hesabını zaten kaybetti. Özgün makalenin tek kelimesini bile değiştirmeyeceğimiz bölümü budur.

Girişim sermayesi ve işler nereye gitti?

Avrupa’nın küresel girişim fonlamasındaki payı, bir yıl önceki %16’dan 2025’te %13’e düştü. Özellikle kripto ve blokzincir girişimleri için CV VC Top 50 raporu, İsviçre’nin Crypto Valley bölgesini 2025’te 31 anlaşmada $728 milyonla, tüm Avrupa blokzincir fonlamasının %47’si olarak gösteriyor. Bu, Avrupa toplamının yaklaşık $1.5 milyar olduğunu; hâlâ 2022 zirvesinin %70’inden fazla altında kaldığını ima ediyor. Önemli ayrıntı coğrafya: kıtada kalan sermayenin neredeyse yarısı, AB ve MiCA dışında yer alan tek yargı alanını seçti; Dubai’deki lisanslama danışmanları da son tarih çevresindeki haftalarda Avrupalı kuruculardan gelen taleplerde artış bildirdi.

Özgün metnimiz, 2022’de 100.000’i aşan blokzincir iş ilanlarının 2025 başında yaklaşık 10.000’e düştüğünü aktarıyordu. Kesin rakam, hangi iş ilanı panosunun sayıldığına büyük ölçüde bağlı olduğundan artık buna bir sayı bağlamıyoruz. Bunun yerine 2026 ilk yarı işe alım verilerinin gösterdiği şey, bileşimdeki değişimdir. Dünya genelindeki yaklaşık 2.900 aktif kripto ilanında mühendislik %34’ü oluşturuyor; uyum ve hukuk rolleri %10’la ikinci sırada. Merkezî borsalar ile stabil kripto para veya ödeme şirketleri ise toplam talebin neredeyse yarısını yaratıyor. Avrupa’da yeni kripto kuralları AML görevlileri, düzenleme hukukçuları ve raporlama uzmanları için bir işe alım dalgası yarattı. Bunun toparlanma sayılıp sayılmayacağı, avukat mı yoksa geliştirici mi olduğunuza bağlı.

USDT, avro stabil kripto paraları ve dijital avro

Stabil kripto para düzenlemesine ilişkin iki olgu, MiCA’nın neyi başardığını ve neyi başaramadığını özetliyor. İlk olarak, Tether’ın düzenlemeye tabi AB platformlarından çıkarılması avro likiditesi yaratmadı; Avrupa pazarını Fransız lisanslı bir dolar tokenına bıraktı. İkinci olarak, MiCA uyumlu avro stabil kripto paralarının değeri Temmuz 2026’da yaklaşık $674 milyondu. Bu, bir yılda %128 büyüme demek; ancak dolar tokenlarının hâkim olduğu $300 milyarlık pazarın hâlâ yaklaşık %0,2’si. AB, avro stabil kripto paralarını var etti; fakat önemli hâle getiremedi.

Dijital avro konusunda kendimizi düzeltmeliyiz. Özgün makale ECB’nin Aralık 2024’e kadar merkez bankası dijital para birimi çıkaracağını ve bunun yılda €20 ila 30 milyara mal olacağını belirtiyordu. İkisi de doğru değildi. Konsey 19 Aralık 2025’te, Avrupa Parlamentosu ise 9 Temmuz 2026’da tutumunu kabul etti; üçlü görüşmeler devam ediyor ve kabulün 2026 sonuna kadar gerçekleşmesi hedefleniyor. ECB, 2027’nin ikinci yarısından itibaren on iki aylık bir pilot planlıyor ve olası ilk ihraç için 2029’da hazır olmayı amaçlıyor; sistemin kurulmasına ilişkin kendi tahmini yaklaşık €1.3 milyar. Eleştirimizin özüne bağlıyız: elde tutma limitleri ve devletçe tasarlanmış gizlilik katmanları olan bir CBDC, Avrupalı kullanıcıların gerçekten yaşadığı bir soruna hâlâ cevap vermiyor. Ancak aktardığımız sayılar yanlıştı; güvenilmesi gereken takvim ECB’nin yayımladığı takvimdir.

MiCA ve GENIUS Act: iki farklı işlem sırası

Mart 2025’te yazdığımızda Stratejik Bitcoin Rezervi başkanlık kararnamesiyle henüz açıklanmıştı. O zamandan beri ABD kripto düzenlemesi, Avrupa’nın 2023’te yaptığını fakat ters sırayla yaptı. 18 Temmuz 2025’te imzalanan GENIUS Act, ödeme amaçlı stabil kripto paralara tam rezerv teminatı içeren federal bir çerçeve getirdi; uygulama kuralları 2026 boyunca tamamlandı ve yaptırım Ocak 2027’den itibaren başlayacak. Piyasa yapısına ilişkin CLARITY Act Temmuz 2025’te Temsilciler Meclisinden, Mayıs 2026’da Senato Bankacılık Komitesinden geçti ve bu Kongrede kabul edilme garantisi olmaksızın 15 Eylül 2026’da usule ilişkin Senato oylamasına planlandı. AB önce tek ve birleşik bir kural kitabı sundu, piyasanın gelmesini hâlâ bekliyor; ABD ise zaten pazarı olan ürünü düzenledi ve geri kalanını sonraya bıraktı. Bir sonuç yukarıda görülüyor: dolar stabil kripto paraları artık federal bir imtiyaz taşırken, avro stabil kripto paraları MiCA beyaz kâğıdı ve yuvarlama hatası kadar bir pay taşıyor.

Neyi doğru, neyi yanlış anladık?

Doğru: yoğunlaşma, maliyet ve bankacılık erişimi. CASP siciline bankalar, ödeme kuruluşları ve en üst düzey borsalar hâkim; hayatta kalan şirketler iki yıllık yetkilendirmeyi ve kalıcı uyum işlevini finanse edebilenler; hesaplara erişim en keskin kısıt olarak kaldı ve lisans giriş bedeline dönüştü. Dijital avronun da kullanım alanı arayan siyasi bir proje olduğunu söylemekte haklıydık.

Yanlış: lisanslama süreci bozuk değil, yavaştı; ulusal makamlar çalışmaya başlayınca sicil doldu. Yanlış: özgün metindeki çeşitli tarihler; bunlara aslında 1 Temmuz 2026 olan ancak Haziran 2024’e konulan geçiş son tarihi ve hiç gerçek olmayan dijital avro çıkış tarihi de dâhil. Yanlış: dijital avronun maliyeti, bir büyüklük mertebesinden fazla abartıldı. Yanlış ya da en azından erken: Avrupa’nın blokzincir ve kripto merkezi statüsünü tamamen kaybedeceği iddiası. Avrupa girişim katmanını kaybetti, kurumsal katmanı korudu; bu farklı bir sonuç ve bir düzenleyici açısından muhtemelen amaçlanan da bu.

Sonuç: Avrupa’nın kural kitabı var, peki pazarı var mı?

On sekiz ay sonra MiCA çerçevesi, yazarlarının kâğıt üzerinde vaat ettiği şeyi sundu: tüm AB için tek kripto lisansı, tek pasaport, denetlenen bir piyasa ve en büyüğü de dâhil olmak üzere düzenlenmemiş sağlayıcıların tasfiyesi. Sektörün ihtiyaç duyduğu şeyleri ise sunmadı: banka hesapları, erken aşama sermayesi, zincir üzerinde avro likiditesi ya da bir kurucunun Zug, Dubai veya Delaware yerine AB’de şirket kurması için bir neden. Ayrılacağını öngördüğümüz girişimler ayrıldı ya da hiç başlamadı. Kazanacağını öngördüğümüz kurumlar kazandı. Bunun başarı olup olmadığı tamamen hedefin daha güvenli bir piyasa mı, yoksa daha büyük bir piyasa mı olduğuna bağlı.

Tutumumuz değişmedi; yalnızca onu destekleyen kanıtlar arttı. Avrupa’nın küçük sağlayıcılar için daha hafif bir giriş kademesine, yetkilendirilmiş CASP’ler için temel bankacılığa yasal erişim hakkına ve özel ihraççıları 2029’dan önce var olmayacak bir CBDC’nin rakipleri yerine ortakları olarak gören bir avro stabil kripto para politikasına ihtiyacı var. O zamana kadar MiCA, büyük ölçüde başka yerde bulunan bir piyasa için iyi yazılmış bir kripto düzenlemesi olarak kalacak.

Bize Ulaşın