Δέκα χρόνια e-Residency: Μια δεκαετία ψηφιακών ιδρυτών σε αριθμούς

Το πρόγραμμα e-Residency της Εσθονίας συμπλήρωσε δέκα χρόνια στα τέλη του 2024 και το 2025 διαμορφώνεται ως η χρονιά που θα αλλάξει μορφή. Η πλαστική κάρτα ταυτότητας e-resident αναμένεται να καταργηθεί υπέρ της ψηφιακής ταυτοποίησης μέσω κινητού, βασισμένης σε βιομετρικά στοιχεία. Οι υπεύθυνοι του προγράμματος αναμένουν ότι η αλλαγή θα ενισχύσει την ασφάλεια και θα μειώσει τον χρόνο μέχρι ένας νέος e-resident να μπορεί να ξεκινήσει εμπορική δραστηριότητα· η εκτίμησή τους προβλέπει αύξηση περίπου 25% στον αριθμό των εταιρειών που ιδρύονται μέσω αυτού.

Το πρόγραμμα e-Residency, που ξεκίνησε την 1η Δεκεμβρίου 2014, παρέχει σε αλλοδαπούς ασφαλή πρόσβαση στις εσθονικές κρατικές ηλεκτρονικές υπηρεσίες. Από τότε, περισσότεροι από 121.600 άνθρωποι από 185 χώρες έχουν αποκτήσει αυτό το καθεστώς και περίπου 59.500 ψηφιακές κάρτες ταυτότητας είναι σήμερα σε ισχύ. Η κάρτα επιτρέπει στον κάτοχό της να ιδρύσει εσθονική εταιρεία, να υπογράφει έγγραφα ψηφιακά και να διαχειρίζεται την επιχείρηση από οπουδήποτε στον κόσμο.

Κάθε πέμπτη νέα εσθονική εταιρεία έχει αλλοδαπό ιδρυτή

Στην πρώτη δεκαετία του προγράμματος, οι e-residents έχουν ιδρύσει ή συνιδρύσει περισσότερες από 33.800 εσθονικές επιχειρήσεις. Αυτό αντιστοιχεί περίπου σε ένα στα πέντε νέα νομικά πρόσωπα, ενώ το 38% των εσθονικών startups έχει πλέον έναν e-resident κάπου στη μετοχική του σύνθεση. Η άμεση συνεισφορά στην εθνική οικονομία από την έναρξη του προγράμματος υπολογίζεται σε 244 εκατ. ευρώ.

Το ποσό αυτό προκύπτει βάσει καθορισμένης κυβερνητικής μεθοδολογίας, η οποία συνυπολογίζει τους φόρους εργασίας μαζί με τον ειδικό φόρο εισοδήματος που καταβάλλεται συχνότερα επί μερισμάτων. Ως «εταιρεία ενός e-resident» νοείται εκείνη στην οποία ο αλλοδαπός ιδρυτής κατείχε την ιδιότητα πριν υπάρξει η εταιρεία ή εντάχθηκε στην επιχείρηση εντός 90 ημερών από την καταχώρισή της.

Ποιες χώρες έχουν τους περισσότερους αιτούντες

Το 2024, οι e-residents καταχώρισαν 4.818 νέες εταιρείες, δηλαδή περίπου 400 τον μήνα. Την ίδια περίοδο εντάχθηκαν στο πρόγραμμα άλλοι 11.484 άνθρωποι, 3% περισσότεροι από το προηγούμενο έτος. Η Ισπανία ήταν πρώτη στις νέες επιχειρήσεις με 711, ακολουθούμενη από την Ουκρανία (387), την Τουρκία (305) και τη Γερμανία (299). Οι ίδιες τέσσερις χώρες βρίσκονται στην κορυφή και για τους νέους αιτούντες.

Η Λίινα Βάχτρας, επικεφαλής του e-Residency, παρουσίασε το ορόσημο με όρους ποιότητας και όχι όγκου: αριθμός-ρεκόρ εταιρειών έχει πλέον έναν e-resident μεταξύ των ιδρυτών του και το επόμενο ζητούμενο είναι να βοηθηθούν αυτές οι επιχειρήσεις να εξελιχθούν σε ουσιαστικούς συνεισφέροντες στη φορολογική βάση.

Η στρατηγική για την περίοδο 2026–2029

Η επόμενη στρατηγική περίοδος στοχεύει σε στενότερη ομάδα: επιχειρήσεις που ήδη δραστηριοποιούνται εμπορικά και είναι πρόθυμες να προσλάβουν προσωπικό τοπικά. Παράλληλα, το σχέδιο προβλέπει περαιτέρω απλούστευση της καταχώρισης και διεύρυνση του οικοσυστήματος επιχειρηματικών υπηρεσιών γύρω από αυτήν.

Ο Έρκι Κέλντο, Υπουργός Οικονομικών Υποθέσεων και Βιομηχανίας, υπολογίζει την απόδοση σε οκτώ ευρώ για κάθε ευρώ που επενδύει το κράτος στο πρόγραμμα και υποστηρίζει ότι τα δέκα χρόνια e-Residency συνέβαλαν σημαντικά στη φήμη της χώρας ως ψηφιακού κράτους. Ο δηλωμένος στόχος είναι πλέον η μετατροπή αυτής της φήμης σε περισσότερες διεθνείς εταιρείες και περισσότερους φορολογούμενους.

Η πληροφορική και οι επαγγελματικές υπηρεσίες κυριαρχούν

Οι περισσότερες επιχειρήσεις e-residents δραστηριοποιούνται στην τεχνολογία πληροφοριών και επικοινωνιών, ακολουθούμενες από επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες και έπειτα από το χονδρικό και λιανικό εμπόριο. Αυτή η σύνθεση εξηγεί γιατί τόσες νέες εσθονικές startups είναι εταιρείες λογισμικού — ιδίως προϊόντα SaaS, με αυξανόμενο ποσοστό να βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη. Για ιδρυτές αυτής της κατηγορίας, η ίδρυση εταιρείας στην Εσθονία είναι συνήθως το πρώτο πρακτικό βήμα.

Τι αποφέρει και τι κοστίζει το πρόγραμμα

Το 2024, οι εταιρείες που ανήκαν σε e-residents κατέβαλαν 63,6 εκατ. ευρώ στον εσθονικό προϋπολογισμό. Οι φόροι εργασίας αποτελούσαν το 71% του ποσού, δηλαδή περίπου 45 εκατ. ευρώ· το υπόλοιπο 29%, κυρίως φόρος επί μερισμάτων, ανήλθε σε περίπου 18 εκατ. ευρώ. Η λειτουργία του προγράμματος κόστισε στο κράτος 7,5 εκατ. ευρώ την ίδια χρονιά.

Γιατί η μισθοδοσία έχει μεγαλύτερη σημασία από τα μερίσματα

Η διάκριση έχει σημασία για τον τρόπο αξιολόγησης του προγράμματος. Οι πληρωμές μερισμάτων είναι περιστασιακές και προαιρετικές· η μισθοδοσία συνεπάγεται προσωπικό και το προσωπικό συνεπάγεται επιχείρηση με κάποια ουσιαστική βάση. Γι’ αυτό η επόμενη στρατηγική περίοδος στρέφεται προς εταιρείες έτοιμες να προσλάβουν άτομα στην Εσθονία, αντί προς τον απλό όγκο καταχωρίσεων. Οι συντελεστές, οι ελαφρύνσεις και οι υποχρεώσεις υποβολής δηλώσεων αποτελούν ξεχωριστό θέμα, που καλύπτουμε στον οδηγό μας για τη φορολογία επιχειρήσεων στην Εσθονία.

Η ισορροπία μεταξύ ανοικτότητας και ασφάλειας

Το πρόγραμμα πρέπει να διατηρεί σε ισορροπία δύο απαιτήσεις: να κρατά τις ψηφιακές υπηρεσίες ανοικτές για αλλοδαπούς και να διασφαλίζει την ακεραιότητα των εθνικών μητρώων. Με βάση τα στοιχεία έως τώρα, η ισορροπία αυτή έχει διατηρηθεί. Το επιχειρηματικό περιβάλλον παρέμεινε πραγματικά ανοικτό, ενώ οι έλεγχοι γύρω του ενισχύθηκαν αντί να αποδυναμωθούν.

Έλεγχοι, απορρίψεις και ανακλήσεις καθεστώτος

Μέχρι τον Φεβρουάριο του 2022, πολίτες της Ρωσίας και της Λευκορωσίας αντιστοιχούσαν περίπου στο 12% των νέων e-residents. Τον Μάρτιο του 2022, η κυβέρνηση σταμάτησε να εκδίδει το καθεστώς και για τις δύο χώρες, με το σκεπτικό ότι η πρόσβαση στις ευρωπαϊκές και παγκόσμιες αγορές θα μπορούσε να αξιοποιηθεί προς όφελος αυτών των κρατών. Ξεχωριστά, η Εσθονική Υπηρεσία Εσωτερικής Ασφάλειας (Kapo) έχει εντοπίσει 26 άτομα από την έναρξη του προγράμματος τα οποία συνδέονταν με ισλαμιστικό εξτρεμισμό ή τρομοκρατία και είτε αιτήθηκαν το καθεστώς είτε το κατείχαν ήδη, μεταξύ αυτών άτομα με πιθανές σχέσεις με την al-Qaeda, τη Hezbollah, τους Taliban και τη Muslim Brotherhood.

Οι έλεγχοι συνεχίζονται και μετά τη χορήγηση του καθεστώτος. Περίπου χίλια καθεστώτα, από περισσότερα από 100.000 που έχουν εκδοθεί, έχουν ανακληθεί, συνήθως επειδή ο κάτοχος δεν έκανε αυτό για το οποίο υφίσταται το πρόγραμμα: να συμβάλλει στην οικονομία, την επιστήμη ή τον πολιτισμό της χώρας.

Η πλαστική κάρτα αποσύρεται

Η βασική αναπτυξιακή προτεραιότητα είναι η αντικατάσταση της φυσικής κάρτας ταυτότητας από ψηφιακή ταυτοποίηση μέσω κινητού, βασισμένη σε βιομετρικά στοιχεία. Η Λίινα Βάχτρας αναμένει ότι η αλλαγή θα ενισχύσει την ανταγωνιστική θέση της Εσθονίας τα επόμενα χρόνια. Κατά την εκτίμησή της, θα μπορούσε να μειώσει τον χρόνο διεκπεραίωσης από περίπου δύο μήνες σε δύο εβδομάδες και να αυξήσει κατά ένα τέταρτο τον αριθμό των εταιρειών e-residents.

Πώς αλλάζει τα δεδομένα το ευρωπαϊκό πορτοφόλι ψηφιακής ταυτότητας

Ο Κανονισμός για την Ευρωπαϊκή Ψηφιακή Ταυτότητα, ευρύτερα γνωστός ως eIDAS 2.0, θα επιτρέπει σε πολίτες άλλων κρατών μελών της ΕΕ να ιδρύουν εσθονική εταιρεία χωρίς καν κάρτα e-Residency. Οι αιτούντες αυτοί δεν θα υπόκεινται κατ’ ανάγκην στο ίδιο επίπεδο ελέγχου, γεγονός που θα μπορούσε να αλλάξει τη σύνθεση των αλλοδαπών ιδρυτών και, παραδόξως, να καταστήσει την κάρτα e-resident περισσότερο ένα σήμα ποιότητας.

Στο μεταξύ, η επιλογή γίνεται αυστηρότερη. Πέρα από τους περιορισμούς που εισήχθησαν το 2022, ένας νόμος που αναμενόταν στο πρώτο εξάμηνο του 2025 θα επέτρεπε στην κυβέρνηση να απορρίπτει αιτούντες από χώρες που δεν συνεργάζονται επαρκώς με την Εσθονία σε θέματα επιβολής του νόμου και ασφάλειας. Το καθεστώς παραμένει προνόμιο και όχι δικαίωμα — και αυτό είναι ακριβώς το νόημα.

Κλείστε μια συμβουλευτική συνάντηση

Συχνές ερωτήσεις