Wij zijn een juridisch bedrijf uit Estland dat cryptovalutaregulering in de praktijk heeft doorlopen: vergunningen, toezicht, strengere vereisten en het vertrek van een deel van de markt uit de jurisdictie. Tegelijkertijd werken wij dagelijks met AI-tools en begeleiden wij AI-projecten. Daarom spreken wij niet vanuit theorie, maar vanuit ervaring.
Regulering omwille van regulering is vertraging
Regulering is alleen zinvol wanneer zij een objectief, meetbaar risico afdekt. Dergelijke gebieden bestaan, maar het zijn er weinig: AI bij de besturing van vervoer, in medische hulpmiddelen, in kritieke infrastructuur, in systemen die een persoon fysiek of juridisch kunnen schaden — door beslissingen te nemen over vrijheid, toegang tot werk of krediet.
Het gaat om enkele gebieden. Al het overige — een model dat code schrijft, documenten analyseert, teksten en afbeeldingen genereert, onderzoekers helpt — brengt geen risico mee dat een afzonderlijk vergunningsregime zou vereisen. Te meer daar toonaangevende modellen nu al worden uitgebracht met ingebouwde veiligheidsmechanismen en ontwikkelaars ook op deze parameter concurreren.
Wanneer een toezichthouder “iets wil beperken” zonder nog te begrijpen wat precies en tegen welke schade, is dat geen bescherming van de samenleving. Het is angst voor wat men niet begrijpt, vastgelegd in een normatieve handeling. De prijs van die angst: gemiste bedrijven, gemiste banen, gemist leiderschap.
Wat vandaag werkelijk geldt in de EU
Om het gesprek concreet te houden, leggen wij vast wat in september 2026 feitelijk van kracht is.
AI-verordening (AI Act, Verordening (EU) 2024/1689). De eerste alomvattende horizontale AI-wet ter wereld trad op 01-08-2024 in werking en wordt gefaseerd toegepast volgens vier risiconiveaus: hoe groter de potentiële schade, hoe strenger de vereisten.
Wat al van toepassing is:
- Verboden praktijken (artikel 5) — sinds februari 2025. Social scoring, manipulatieve systemen, bepaalde soorten biometrische identificatie. Vanaf 02-12-2026 komt daar het verbod bij op systemen voor het creëren van intieme beelden zonder toestemming en materiaal van seksueel misbruik van kinderen.
- Verplichtingen voor aanbieders van modellen voor algemene doeleinden (GPAI) — de artikelen 51–55 gelden sinds augustus 2025. Dit betreft documentatie, naleving van auteursrechten en, voor modellen met systeemrisico, risicobeoordeling en -beperking.
- Transparantieverplichtingen (artikel 50) — vanaf 02-08-2026. Kennisgeving aan de gebruiker over interactie met AI, etikettering van gegenereerde inhoud en deepfakes. Voor systemen die al op de markt waren, is de etikettering van synthetische inhoud uitgesteld tot 02-12-2026.
Wat is uitgesteld — en dat is veelzeggend. Op 27-07-2026 trad de Digital Omnibus on AI (Verordening (EU) 2026/1744) in werking, die de zwaarste verplichtingen heeft verschoven:
- voor zelfstandige systemen met een hoog risico (Bijlage III — HR, kredietverlening, onderwijs, rechtshandhaving enz.) — van 02-08-2026 naar 02-12-2027;
- voor AI die is ingebouwd in producten die onder sectorspecifieke regulering vallen (Bijlage I — medische hulpmiddelen, machines, vervoer) — van 02-08-2027 naar 02-08-2028;
- nationale regelgevings-“sandboxes” moeten uiterlijk op 02-08-2027 operationeel zijn.
De reden voor het uitstel die de Europese Commissie zelf noemde, is dat noch het bedrijfsleven, noch de normalisatieorganisaties (CEN/CENELEC), noch de infrastructuur voor conformiteitsbeoordeling klaar waren. Met andere woorden: de wet is geschreven voordat men begreep hoe zij moest worden uitgevoerd. Dat is de beste illustratie van onze stelling: regulering die op begrip vooruitloopt, werkt zelfs niet voor de toezichthouder zelf.
Nationaal niveau. Uiterlijk in augustus 2025 moesten de lidstaten toezichthoudende autoriteiten aanwijzen en sancties vaststellen. In het voorjaar van 2026 hadden slechts enkele landen dat gedaan. In Estland is nog geen afzonderlijke uitvoeringswet aangenomen; het Ministerie van Justitie en Digitale Technologieën werkt eraan en de Inspectie voor Gegevensbescherming (AKI) behoudt haar reputatie als pragmatische en evenredige toezichthouder.
Ons standpunt
-
Wij steunen AI-projecten. In Estland, in Europa en daarbuiten. Wij zijn van mening dat de ontwikkeling van AI de ontwikkeling van de mensheid is, en willen dat bedrijven die AI creëren hier werken in plaats van te vertrekken naar jurisdicties met duidelijkere regels.
-
Wij zijn voor de regulering van objectieve risico’s — en uitsluitend daarvan. Vervoer, geneeskunde, kritieke infrastructuur, beslissingen die mensenrechten raken. Hier zijn vereisten gerechtvaardigd en wij helpen daaraan te voldoen.
-
Wij zijn tegen draconische regulering. Tegen verboden “voor het geval dat”, tegen vergunningsregimes voor wat geen schade veroorzaakt, tegen regels die zijn geschreven zonder begrip van de technologie.
-
Als er regulering is, helpen wij daaraan te voldoen. Classificatie van het systeem naar risiconiveau, verplichtingen van de aanbieder en de deployer, documentatie, transparantie, interactie met toezichthoudende autoriteiten, voorbereiding op de deadlines van 2027–2028, regelgevingssandboxes. Onze ervaring met cryptovalutaregulering heeft ons het belangrijkste geleerd: naleving van vereisten is geen obstakel voor ondernemingen, maar een manier om te blijven werken wanneer de regels veranderen.
Regulering moet mensen beschermen, niet de toezichthouder beschermen tegen de noodzaak om zich in het nieuwe te verdiepen. Wij zullen werken aan de zijde van degenen die bouwen.
