Kısa yanıt
Her şirketin LEI sahibi olmasını zorunlu kılan bir AB kuralı yoktur. AB’deki LEI gerekliliklerinin çoğu, müşterisi nerede kayıtlı olursa olsun şirket müşterilerini kodla tanımlaması gereken bankaları, aracı kurumları ve kripto platformlarını yükümlü kılar. LEI olmadan bir şirket genellikle AB aracı kurumu aracılığıyla borsada işlem gören menkul kıymetlerle işlem yapamaz veya bankasıyla döviz riskinden korunma gibi çoğu türev sözleşmeyi yapamaz; birçok kripto platformu da bunu ister. İzahname yayımlayan, düzenlenmiş piyasada hisse veya tahvil kotasyonu bulunan şirketler, finans kuruluşları ve 2028’den itibaren sürdürülebilirlik raporu yayımlayan en büyük şirketler LEI’yi kendileri edinmelidir.
Bir banka, aracı kurum veya kripto platformu şirketiniz için Legal Entity Identifier (LEI) istediğinde, talepte genellikle bir düzenlemenin adı geçer: MiFID II, EMIR, MiCA veya DORA. Bu AB kuralları farklı LEI gereklilikleri getirir ve yalnızca birkaçı şirketinizin kendisini yükümlü kılar.
Şirketinizin bir koda ihtiyaç duyduğunu zaten biliyorsanız, bizim aracılığımızla çevrimiçi LEI siparişi verebilirsiniz. Aşağıda bu kuralları sıradan bir şirket açısından ne anlama geldiklerine göre sınıflandırıyoruz.
AB’de LEI Zorunlu mu? Kurallar Gerçekte Kimi Yükümlü Kılar
Tek bir AB kanunu LEI’yi her şirket için zorunlu kılmaz. LEI kurallarının çoğu bunun yerine düzenlemeye tabi kuruluşları yükümlü kılar: aracı kurum, banka veya kripto platformu müşterilerinin işlemlerini bildirmeli ya da kaydetmeli ve her şirket müşterisini LEI’siyle tanımlamalıdır. Çoğu durumda şirketiniz kodu olmadığı için hiçbir kuralı ihlal etmez, ancak kuruluş genellikle şirketinizin LEI’sini edinene kadar hizmet sunmaz. Aracı kurumlar buna “LEI yoksa işlem yok” der.
Daha küçük bir kurallar grubu, başta finans kuruluşları, sermaye piyasalarında fon toplayan şirketler ve sürdürülebilirlik raporu yayımlayan en büyük şirketler olmak üzere, şirketlerin LEI edinmesini bizzat zorunlu kılar. Üçüncü grup ise yalnızca zaten LEI’si olan şirketin kodunu kaydeder. 10.07.2027’den itibaren uygulanan AB Kara Para Aklamayla Mücadele Düzenlemesi (AMLR), bankalardan şirket müşterisinin LEI’sini yalnızca mevcutsa kaydetmelerini ister; dolayısıyla AB hukuku kodu günlük işletme hesabı için bir koşul hâline getirmez.
Tablo, başlıca AB LEI gerekliliklerini ve her birinin ne zaman uygulandığını özetlemektedir.
| AB kuralı | Kapsadığı alan | Şirketin LEI’ye ihtiyaç duyduğu zaman |
|---|---|---|
| MiFID II ve MiFIR düzenlemeleri | AB aracı kurumu veya diğer yatırım kuruluşu aracılığıyla alınan ya da satılan hisse, tahvil, ETF ve borsada işlem gören diğer araçlar | Aracı kurum ilk emri gerçekleştirmeden önce |
| EMIR düzenlemesi | Döviz vadeli işlemleri, swaplar, opsiyonlar ve CFD’ler gibi türevler | Banka veya aracı kurum sözleşmeyi kabul etmeden önce |
| SFTR düzenlemesi | Repo, menkul kıymet ödünç verme ve teminat kredileri | Şirket böyle bir işleme taraf olduğunda |
| MiCA düzenlemesi | Kripto varlık hizmetleri ve kripto varlık teknik dokümanları | Genellikle ilk kripto işleminden önce; şirketin LEI’si varsa teknik dokümanda belirtilir |
| İzahname Düzenlemesi ve Şeffaflık Direktifi | Halka arz edilen menkul kıymetler ve düzenlenmiş piyasada kotasyonu bulunan şirketler | İzahname yayımlandığında veya hisse ya da tahvilleri düzenlenmiş piyasada işlem görmeye kabul edildiğinde |
| CSRD ve ESAP kuralları | En büyük şirketlerin sürdürülebilirlik raporları | Şirket 2028’den itibaren CSRD kapsamına girdiğinde |
| DORA düzenlemesi | Finans kuruluşları ve IT tedarikçileri | Finans kuruluşları her zaman; finansal müşteri sicilinde yer alan AB dışı IT tedarikçileri (AB tedarikçileri EUID kullanabilir) |
| AMLR düzenlemesi | Kara para aklamayla mücadele kuralları kapsamındaki banka ve diğer kuruluşların müşteri kontrolleri | Zorunlu değil; mevcutsa kaydedilir |
Yatırım ve Döviz Riskinden Korunma için LEI Gereklilikleri: MiFIR ve EMIR
Sıradan bir şirkete ulaşan LEI taleplerinin çoğu iki düzenlemeye, MiFIR ve EMIR’e dayanır. Üçüncü düzenleme olan Menkul Kıymet Finansmanı İşlemleri Düzenlemesi (SFTR), repo ve menkul kıymet ödünç verme işlemlerinin her iki tarafının LEI’sini ister; finans dışındaki az sayıda işletme bunları kullanır.
MiFID II ve MiFIR düzenlemeleri
Finansal Araç Piyasaları Düzenlemesi (MiFIR), aracı kurumlar gibi yatırım kuruluşlarını, müşterilerinin borsada veya başka bir işlem platformunda işlem gören hisse, tahvil, ETF ve diğer araçlardaki işlemlerini bildirmekle yükümlü kılar. MiFIR’in ayrıntılı bildirim kuralları uyarınca kuruluş, müşterinin LEI’si olmadan böyle bir bildirimi tetikleyen hizmeti sunamaz.
Bankalar ve aracı kurumlar, MiFIR ile birlikte kabul edilen Finansal Araç Piyasaları Direktifi’nin (MiFID II) ardından buna sıklıkla MiFID II LEI gerekliliği der. Gereklilik satışların yanı sıra alımları da kapsar. Şirket aracı kurum hesapları için LEI rehberimiz, aracı kurumların bunu uygulamada nasıl kullandığını gösterir.
EMIR düzenlemesi
Avrupa Piyasa Altyapısı Düzenlemesi (EMIR), türev sözleşmelerinin her iki tarafı da LEI’leriyle tanımlanarak bir işlem veri deposuna bildirilmesini gerektirir. Tipik bir işletme için EMIR LEI gerekliliği, döviz kuru riskini yönetmek üzere bankasıyla döviz swapı, opsiyon veya vadeli işlem sözleşmesi yaptığında uygulanır. Çevrimiçi aracı kurum üzerinden işlem gören fark sözleşmeleri (CFD’ler) için de geçerlidir. İki iş günü içinde sonuçlanan sıradan döviz değişimi türev değil spot işlemdir; bu nedenle EMIR buna uygulanmaz.
AB’deki işletmelerin çoğu finans kuruluşu değildir ve ek yükümlülüklerin uygulandığı EMIR takas eşiklerinin çok altında işlem yapar. Böyle bir işletme sözleşmeyi borsada değil doğrudan banka veya aracı kurumla yaptığında, banka veya aracı kurum her iki taraf adına bildirir. İşletme yine de geçerli bir LEI sağlamalıdır; AB menkul kıymet piyasaları düzenleyicisi ESMA, bildirimlerin reddedilmemesi için kodun her yıl yenilenmesini bekler. Kodunuzun süresi zaten dolduysa yenileyip aynı numarayı koruyabilirsiniz.
Kripto Varlıklar: MiCA
Kripto Varlık Piyasaları Düzenlemesi (MiCA), kripto borsalarını, aracı kurumları ve saklama kuruluşlarını kripto varlık hizmet sağlayıcısı olarak AB lisanslaması kapsamına alır. MiCA’nın kayıt tutma kuralları uyarınca bu sağlayıcılar, şirket müşterilerini emir ve işlem kayıtlarında LEI ile tanımlamalıdır. Şirket müşterisinin LEI’si yoksa sağlayıcı onun için LEI edinmeli veya AB düzeyinde belirlenen başka bir tanımlayıcı kullanmalıdır. Uygulamada Revolut Business dâhil birçok platform, şirketin ilk kripto işleminden önce kodu ister.
Kendi tokenini halka sunan veya işlem görmeye kabul edilmesini isteyen bir şirketin genellikle kripto varlık teknik dokümanı yayımlaması gerekir. Resmî şablon o şirketin LEI’sini ister ve yalnızca LEI’si yoksa ulusal tanımlayıcıyı kabul eder. Projeniz bu aşamaya ulaştıysa, MiCA teknik dokümanı hazırlanmasında yardımcı olabiliriz.
Sermaye Toplama ve Kamuya Açık Raporlama: İzahname Düzenlemesi, Şeffaflık Direktifi ve CSRD
AB menkul kıymet ve raporlama kuralları şirketin kendisini, ancak sermaye piyasalarında fon toplarsa veya AB’nin en büyükleri arasında yer alırsa yükümlü kılar. Hisse veya tahvillerin halka arzı için izahname yayımlayan şirket, İzahname Düzenlemesi kapsamındaki şablonların gerektirdiği üzere LEI’sini belirtmelidir. Hisse veya tahvilleri düzenlenmiş piyasada işlem görmeye kabul edildikten sonra şirket, Şeffaflık Direktifi uyarınca da LEI edinmelidir. Daha sonra kodu yıllık finansal raporlarında ve borsaya kote şirket olarak yayımladığı diğer açıklamalarda kullanır.
2028’den itibaren, 2023’te değiştirilen AB Muhasebe Direktifi, Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi (CSRD) kapsamında sürdürülebilirlik raporu yayımlayan şirketlerin de LEI edinmesini gerektirir. Kod, raporlarını AB’nin şirket açıklamalarına yönelik merkezi veritabanı olan European Single Access Point (ESAP) üzerinde tanımlar. AB, CSRD kapsamını daralttı: 2028’de bildirilecek 2027 mali yılından itibaren yalnızca 1.000’den fazla çalışanı ve €450 milyonun üzerinde net cirosu bulunan şirketleri kapsar. Daha küçük şirketlerin bunun için LEI’ye ihtiyacı yoktur.
Finans Kuruluşları ve IT Tedarikçileri: DORA
Dijital Operasyonel Dayanıklılık Yasası (DORA), bankaları, yatırım kuruluşlarını, sigorta şirketlerini, ödeme kuruluşlarını, kripto varlık hizmet sağlayıcılarını ve diğer finans kuruluşlarını kapsar. Bunların her birinin, IT sözleşmelerini listeleyen bilgi sicilinde ve önemli IT olaylarına ilişkin raporlarında kendisini tanımlamak için LEI’ye ihtiyacı vardır. Örneğin MiCA kapsamında kripto varlık hizmet sağlayıcısı olarak finansal lisans başvurusunda bulunan bir şirket bu nedenle baştan LEI planlamalıdır.
IT tedarikçileri yalnızca dolaylı olarak etkilenir. Finansal müşterileri onları DORA sicilinde LEI ile veya AB’de kayıtlı tedarikçiler için işletme sicilinin ücretsiz atadığı European Unique Identifier (EUID) ile listeler. AB dışındaki tedarikçinin EUID’si yoktur; bu nedenle LEI’ye ihtiyacı vardır.
AB Dışı Şirketler için LEI Gereklilikleri
Çoğu AB LEI kuralı, müşterisinin nerede kayıtlı olduğuna değil, finans kuruluşunun nerede bulunduğuna bağlı olarak uygulanır. İsviçre, BAE veya Amerika Birleşik Devletleri’nden olup AB’deki bir aracı kurum üzerinden işlem yapan ya da AB’deki bir bankayla kur riskinden korunma işlemi yapan bir şirket, AB şirketi gibi LEI’ye ihtiyaç duyar. Birleşik Krallık, Brexit sonrasında bu gereklilikleri MiFIR ve EMIR’in kendi sürümlerinde koruduğu için aynı durum Birleşik Krallık kuruluşlarının müşterileri için de geçerlidir. Kod küreseldir; dolayısıyla tek bir LEI, şirkete her ülkede hizmet eder.
Şirketiniz için LEI Edinme
Bankanız veya aracı kurumunuz LEI talep ettiyse ya da şirketiniz için bir AB LEI gerekliliğinin uygulanması muhtemelse, LEI almanıza yardımcı olabiliriz. Başvurunuzu hazırlarız; iş ortağımız olan ihraççı verileri kontrol eder ve kodu verir. İhraççı, küresel LEI sistemini denetleyen vakıf GLEIF tarafından akredite edilmiştir. 50’den fazla ülkeden şirket çevrim içi formumuz üzerinden başvurabilir ve kodların çoğu bir veya iki iş günü içinde ulaşır. Bankanızın talebi net değilse, mesajını bize iletin; ücretsiz olarak inceleyip şirketinizin halihazırda bir LEI’si olup olmadığını size bildiririz.
Sık Sorulan Sorular
Hayır. AB kara para aklamayla mücadele kuralları bankalardan şirketin LEI’sini yalnızca mevcutsa kaydetmelerini ister; dolayısıyla AB hukuku kodu günlük işletme hesabı için koşul yapmaz. AB ödeme kuralları kapsamında transfer, LEI’yi yalnızca şirket bankasına vermişse içerir; dolayısıyla ödemeler LEI olmadan gerçekleşir. Bankalar kodu genellikle şirket yatırım yapmak, döviz kuru riskinden korunmak veya onlar aracılığıyla kripto almak istediğinde ister.
Çoğu durumda hayır. MiFIR ve MiCA kapsamında müşterileri LEI’leriyle tanımlama yükümlülüğü aracı kurum veya kripto platformuna aittir: kodu olmayan şirket para cezasıyla karşılaşmaz, ancak hizmet reddedilebilir. EMIR kapsamında banka genellikle sözleşmeyi her iki taraf için bildirir. AB’de kurulmuş şirket, sözleşme sürdüğü müddetçe geçerli LEI dâhil doğru bilgileri bankaya vermelidir. AB kurallarının doğrudan yükümlü kıldığı borsaya kote şirketler, finans kuruluşları ve diğer şirketler LEI’yi kendileri bulundurmalı; ulusal makamlar ihlali cezalandırabilir.
Eesti Firma OÜ (LEI 2549006RA6TCO1KHOJ54), GLEIF tarafından akredite edilmiş bir LEI ihraççısı olan WM Datenservice’in (LEI 5299000J2N45DDNE4Y28) Kayıt Aracısıdır. Üç hizmet için başvuruları kabul eder ve hazırlarız: yeni bir LEI verilmesi, LEI’nin yenilenmesi ve LEI’nin devri. WM Datenservice verileri kontrol eder; kodları verir, yeniler ve devreder. LEI’niz başka bir ihraççı tarafından yönetiliyorsa, önce WM Datenservice’e devredilir, ardından yenilenir.
