უკვე მეთერთმეტე წელია, Estonia ლიდერობს ახლად გამოქვეყნებულ 2024 International Tax Competitiveness Index (ITCI)-ში და ინარჩუნებს პოზიციას, როგორც OECD-ის ყველაზე კონკურენტუნარიანი საგადასახადო სისტემა. ესტონეთის უპირატესობა ძირითადად განპირობებულია მისი უნიკალური მოდელით, რომელიც მხოლოდ განაწილებულ მოგებას ბეგრავს.
Tax Foundation-ის მიერ ოქტომბერში გამოქვეყნებულ 2024 წლის გამოცემაში ესტონეთს კვლავ 100-დან 100 ქულა აქვს მინიჭებული. ქვემოთ განვიხილავთ, როგორ ყალიბდება რეიტინგი, რომელი ქვეყნები შეიცვალა 2024 წელს და რას აფასებს ხუთი კატეგორია — ასევე, რატომ იკავებს ესტონეთის საგადასახადო კოდექსი OECD-ის საგადასახადო რეიტინგში კვლავ პირველ ადგილს.
როგორ მუშაობს ITCI: 40 ინდიკატორი ხუთ კატეგორიაში
ყოველწლიურად International Tax Competitiveness Index აფასებს, რამდენად უწყობს ხელს Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD)-ის წევრი ქვეყნების საგადასახადო სისტემები ეკონომიკურ ზრდასა და ინვესტირებას და რამდენად ნეიტრალურია ისინი ბიზნესსაქმიანობის სხვადასხვა ტიპის მიმართ.
OECD-ის 38 ქვეყანა შედარებულია 40-ზე მეტი ინდიკატორით ხუთ ძირითად კატეგორიაში:
- კორპორაციული გადასახადი;
- ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადი;
- მოხმარების გადასახადები;
- ქონების გადასახადები;
- საზღვარგარეთულ ოპერაციებზე საგადასახადო წესები.
ინდექსი შექმნილია იმის წარმოსაჩენად, თუ რომელ ქვეყნებს აქვთ ეფექტიანი და გამჭვირვალე საგადასახადო სისტემები, რომლებსაც შეუძლიათ საზოგადოებრივი საჭიროებებისთვის საკმარისი შემოსავლების შექმნა და ეკონომიკური საქმიანობისთვის მინიმალური ბარიერების დაწესება. შეფასებას ორი პრინციპი უდევს საფუძვლად: კონკურენტუნარიანობა (მობილურ კაპიტალზე დაბალი ზღვრული განაკვეთები) და ნეიტრალიტეტი (შემოსავლების მიღება მინიმალური დამახინჯებებითა და მიზნობრივი შეღავათებით).
2024 წლის შედეგები: ესტონეთი პირველია მეთერთმეტე წელია
OECD-ის 38 წევრი სახელმწიფოდან ესტონეთი 2024 წელს ზედიზედ მეთერთმეტედ პირველ ადგილზეა, სრულყოფილი 100 ქულით — Tax Foundation-ის სიტყვებით, OECD-ში საუკეთესო საგადასახადო კოდექსით. მას მოსდევს ლატვია, ახალი ზელანდია, შვეიცარია და ლიტვა. კოლუმბია კვლავ რეიტინგის ბოლოშია; ინდექსის ქვედა ნაწილში ასევე არიან იტალია, საფრანგეთი, პორტუგალია და ისლანდია.
| ადგილი | ქვეყანა | ქულა | რა განაპირობებს შედეგს |
|---|---|---|---|
| 1 | ესტონეთი | 100 | გადასახადი მხოლოდ განაწილებულ მოგებაზე, ქონების გადასახადი მხოლოდ მიწაზე, ტერიტორიული სისტემა |
| 2 | ლატვია | 92,2 | დანერგა ესტონური კორპორაციული მოდელი; შრომითი შემოსავლის ეფექტიანი დაბეგვრა |
| 3 | ახალი ზელანდია | 84,2 | ერთიანი, დაბალგანაკვეთიანი საშემოსავლო გადასახადი; OECD-ში ერთ-ერთი ყველაზე ფართო VAT-ის ბაზა |
| 4 | შვეიცარია | 83,6 | დაბალი კორპორაციული განაკვეთი (19,7%), დაბალი ფართო ბაზის VAT, პირველი ადგილი საზღვარგარეთულ წესებში |
| 5 | ლიტვა | 79,5 | 15% კორპორაციული განაკვეთი, კაპიტალის უხვი ჩამოწერები, ერთიანი ფიზიკური პირის გადასახადი |
| 34 | ისლანდია | 55,9 | ქონების გადასახადი სრული ღირებულებით, OECD-ში R&D სუბსიდიის უმაღლესი განაკვეთი |
| 35 | პორტუგალია | 53,7 | 31,5% კორპორაციული განაკვეთი, ექვსი კორპორაციული კატეგორია, ციფრული მომსახურებების გადასახადი |
| 36 | საფრანგეთი | 50,2 | მაღალი კორპორაციული და პირადი განაკვეთები, დამატებითი გადასახადები, ვიწრო VAT-ის ბაზა |
| 37 | იტალია | 47,2 | ქონებაზე მრავალი გადასახადი, შერჩეულ აქტივებზე სიმდიდრის გადასახადი, ერთ-ერთი ყველაზე ვიწრო VAT-ის ბაზა |
| 38 | კოლუმბია | 45,7 | 35% კორპორაციული განაკვეთი, წმინდა სიმდიდრის გადასახადი, ფინანსური ტრანზაქციების გადასახადი |
ქვედა ნაწილში სურათი თანმიმდევრულია: ხუთ ყველაზე დაბალრეიტინგიან ქვეყანას OECD-ის საშუალოზე მაღალი კომბინირებული კორპორაციული საგადასახადო განაკვეთები აქვს, და უმეტესობა ამას აერთიანებს მრავალშრიან ქონებისა და კაპიტალის გადასახადებთან ან მრავალ გამონაკლისსა და კრედიტთან, რომლებიც სირთულეს ზრდის შემოსავლების ზრდის გარეშე.
ძირითადი ცვლილებები და ტენდენციები 2024 წელს
2024 წელს OECD-ის ბევრმა ქვეყანამ საგადასახადო სისტემაში ცვლილებები შეიტანა, რასაც ITCI 2024 საგადასახადო რეიტინგის ახალ პოზიციებში ასახავს. ზოგმა ქვეყანამ პოზიცია გააუმჯობესა საგადასახადო ტვირთის შემცირებითა და წესების გამარტივებით; სხვებმა ადგილი უფრო მაღალი განაკვეთებისა და უფრო რთული საგადასახადო მექანიზმების გამო დაკარგეს.
| ქვეყანა | რა შეიცვალა 2024 წელს | ადგილი 2023 → 2024 |
|---|---|---|
| ავსტრია | დაასრულა კორპორაციული საგადასახადო განაკვეთის დაგეგმილი შემცირება 23%-მდე და შენობებისთვის დაჩქარებული ამორტიზაცია მუდმივ წესად აქცია. | 17 → 15 |
| კანადა | დაიწყო კაპიტალურ ინვესტიციებზე სრული ჩამოწერის ეტაპობრივი გაუქმება, შემოიღო Digital Services Tax (DST) და გაზარდა კაპიტალის ნამატის ჩართვის განაკვეთი. | 15 → 17 |
| ჩეხეთის რესპუბლიკა | დაასრულა დანადგარების საგანგებო ამორტიზაცია და კორპორაციული საგადასახადო განაკვეთი 19%-დან 21%-მდე გაზარდა. | 5 → 8 |
| გერმანია | ნაწილობრივ აღადგინა დანადგარების დაჩქარებული ამორტიზაცია და შეამსუბუქა ზარალის გადატანის შეზღუდვები. | 18 → 16 |
| სლოვენია | კორპორაციული საგადასახადო განაკვეთი 19%-დან 22%-მდე გაზარდა. | 16 → 22 |
| გაერთიანებული სამეფო | დანადგარებსა და აღჭურვილობაზე სრული ჩამოწერა საგადასახადო კოდექსის მუდმივ ელემენტად აქცია. | 31 → 30 |
| შეერთებული შტატები | განაგრძო 100% ბონუსური ამორტიზაციის ეტაპობრივი გაუქმება (60% 2024 წელს); საზღვარგარეთული პოზიცია გაუმჯობესდა, რადგან სხვა ქვეყნებმა Pillar Two-ის მინიმალური გადასახადის წესები მიიღეს. | 23 → 18 |
ეს ცვლილებები აჩვენებს, რომ მცირე კორექტირებებმაც კი შეიძლება მნიშვნელოვნად იმოქმედოს ქვეყნის მიმზიდველობაზე ბიზნესისა და ინვესტორებისთვის. წარმატებული რეფორმები, როგორიცაა გერმანიასა და შეერთებულ შტატებში, ცხადყოფს, რომ მოქნილობასა და გლობალურ ტენდენციებთან ადაპტაციას რეიტინგის პოზიციის გაუმჯობესება შეუძლია. ამასთან, განაკვეთების გაზრდა და შეღავათების გაუქმება — როგორც ჩეხეთის რესპუბლიკასა და სლოვენიაში — საგადასახადო კონკურენტუნარიანობის შემცირებას იწვევს.
გლობალური მინიმალური გადასახადი შეფასებაში შედის
2024 წლის გამოცემიდან ინდექსი აკვირდება, იყენებს თუ არა ქვეყანა Pillar Two-ის შემოსავლის ჩართვის წესს, არასაკმარისად დაბეგრილი მოგების წესსა და შიდა დამატებითი გადასახადის წესს. ქვეყნებმა, რომლებმაც ისინი 2024 წელს მიიღეს, საზღვარგარეთულ წესებს სირთულე შემატეს; შეერთებულმა შტატებმა, რომლის ნაცვლადაც შეფასებულია მისი უფრო ძველი GILTI და BEAT დებულებები, ხუთი პოზიციით წინ წაიწია ძირითადად იმიტომ, რომ მის გარშემო გარემო უფრო გართულდა და არა შიდა რეფორმის გამო.
კორპორაციული დაბეგვრა: განაკვეთი, ხარჯების აღდგენა და სირთულე
კორპორაციული დაბეგვრის შეფასებისას ინდექსი ითვალისწინებს როგორც კორპორაციული გადასახადის ნომინალურ განაკვეთს, ისე ხარჯების აღდგენის მექანიზმების ხარისხს (რამდენად სწრაფად და სრულად შეუძლიათ ბიზნესებს კაპიტალური ინვესტიციების ჩამოწერა). იგი ასევე ითვალისწინებს სპეციალურ შეღავათებსა და სისტემის სირთულეს, მათ შორის საპატენტო რეჟიმებს, R&D სტიმულებს, ციფრული მომსახურებების გადასახადებს, მრავალ საგადასახადო კატეგორიასა და დამატებით გადასახადებს.
კორპორაციული მოგების გადასახადები ხშირად სახელდება ინვესტირების მოცულობასა და ეკონომიკურ ზრდაზე მოქმედ ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან ფაქტორად. OECD-ის ანალიზი აჩვენებს, რომ კორპორაციული გადასახადები ზრდას ყველაზე მეტად აფერხებს, ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადებს ზომიერი უარყოფითი ეფექტი აქვს, ხოლო ქონების გადასახადების გავლენა ყველაზე მცირეა.
სად არის OECD-ში ყველაზე მაღალი კორპორაციული საგადასახადო განაკვეთები?
OECD-ში საშუალო კომბინირებული კორპორაციული საგადასახადო განაკვეთი 23,9%-ია. ყველაზე მაღალია კოლუმბიაში (35%), ყველაზე დაბალი კი უნგრეთში (9%), შემდეგ მოდის ირლანდია (12,5%) და ლიტვა (15%). სხვა მაღალი განაკვეთის მქონე ქვეყნებს შორისაა პორტუგალია (31,5%), ასევე ავსტრალია, კოსტა-რიკა და მექსიკა — თითოეულში 30%.
მნიშვნელოვანია, რომ ესტონეთის კორპორაციული ქულა უშუალოდ განაკვეთიდან არ გამომდინარეობს — 20%-ით ამ ქვეინდიკატორში მხოლოდ მეექვსეა, ხუთი უფრო დაბალი ნომინალური განაკვეთის მქონე ქვეყნის შემდეგ. ესტონეთს კორპორაციულ კატეგორიაში მეორე ადგილზე (მხოლოდ ლატვიის შემდეგ) აჰყავს ხარჯების სრული აღდგენა: რადგან გადასახადი მხოლოდ განაწილებულ მოგებაზე ვრცელდება, ინვესტიციის ყოველი ევრო ფაქტობრივად სრულად ჩამოიწერება; სურათის გასართულებლად კი არ არსებობს არც საპატენტო რეჟიმი, არც R&D სუბსიდია და არც ციფრული მომსახურებების გადასახადი.
ფიზიკური პირის გადასახადები: განაკვეთები, პროგრესიულობა და ორმაგი დაბეგვრა
ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადების შეფასებისას ინდექსი ზომავს:
- შრომითი შემოსავლის განაკვეთებს;
- პროგრესიულობას (მათ შორის შემოსავლის ზღვარს, რომელზეც უმაღლესი განაკვეთი ვრცელდება);
- ზღვრული და საშუალო საგადასახადო განაკვეთების თანაფარდობას;
- სირთულეს (დამატებითი გადასახადები, სოციალური შენატანები და სხვ.);
- დივიდენდებისა და კაპიტალის ნამატის დაბეგვრას, ანუ რამდენად იბეგრება კორპორაციული შემოსავალი ორჯერ.
მაღალი ზღვრული განაკვეთები, როგორც წესი, უფრო დიდ დამახინჯებებს ქმნის. ანგარიშში აღნიშნულია, რომ სლოვენიის ყველა გადასახადის ჩათვლით უმაღლესი ზღვრული განაკვეთი 67,5%-ს აღწევს, მაშინ როცა ესტონეთის მხოლოდ 21,6%-ია. ასევე მნიშვნელოვანია შემოსავლის დონე, რომელზეც უმაღლესი კატეგორია ვრცელდება, და რამდენად უწყობს ხელს ან ზღუდავს საერთო საგადასახადო პოლიტიკა დამატებით მუშაობას. ორმაგი დაბეგვრის მხრივ, ირლანდიას OECD-ში დივიდენდებზე ყველაზე მაღალი პირადი გადასახადი აქვს (51%), ხოლო ესტონიასა და ლატვიაში იგი 0%-ია, რადგან მოგება ერთხელ, კორპორაციულ დონეზე იბეგრება.
მოხმარების, ქონებისა და საზღვარგარეთული გადასახადები
დარჩენილ სამ კატეგორიას ზრდის თვალსაზრისით ნაკლები წონა აქვს, თუმცა ისინი ხშირად განსაზღვრავს რეიტინგის შუა ნაწილს: ფართო VAT-ის ბაზამ, ქონების გადასახადმა მხოლოდ მიწაზე ან მკაფიო ტერიტორიულმა რეჟიმმა შეიძლება ქვეყანა რამდენიმე პოზიციით წინ წასწიოს.
მოხმარების გადასახადები: VAT-ის განაკვეთი და ბაზა
დამატებული ღირებულების გადასახადი (VAT) მთავრობებისთვის შემოსავლის ერთ-ერთი ყველაზე სტაბილური წყაროა. ძირითადი ფაქტორებია VAT-ის განაკვეთი (რომელიც OECD-ში ერთნიშნა მაჩვენებლებიდან 27%-მდე მერყეობს და საშუალოდ 19,1%-ია) და საგადასახადო ბაზის სიგანე (საბოლოო მოხმარების წილი, რომელიც რეალურად იბეგრება). რაც უფრო ფართოა ბაზა, მით ნაკლებია დამახინჯება. ახალ ზელანდიას ერთ-ერთი ყველაზე ფართო VAT-ის ბაზა და შედარებით დაბალი განაკვეთი (15%) აქვს, რის გამოც ამ კატეგორიაში მაღალ ქულას იღებს. ამის საპირისპიროდ, იტალია 22%-იან VAT-ს ერთ-ერთ ყველაზე ვიწრო ბაზაზე იყენებს, რაც მის ქულას ამცირებს.
ქონების გადასახადები: მხოლოდ მიწა თუ სრული ღირებულება?
ეს კატეგორია მოიცავს ქონების გადასახადებს — როგორ განისაზღვრება უძრავი ქონების საგადასახადო ბაზა (მიწა, შენობები თუ ქონების სრული ღირებულება) — ასევე მემკვიდრეობის, ჩუქების, სიმდიდრისა და ფინანსური ტრანზაქციების გადასახადებს.
სისტემები, რომლებიც მხოლოდ მიწას ბეგრავს (როგორც ესტონიაში) და კაპიტალზე დამატებით გადასახადებს არ აწესებს, უფრო ნეიტრალურია. ქვეყნებში, სადაც ქონებაზე მრავალი გადასახადია (როგორიცაა იტალია და კოლუმბია), აქტივებზე ჯამური ტვირთი უფრო მაღალია, რაც მთელი სისტემის საგადასახადო კონკურენტუნარიანობას ამცირებს.
ტერიტორიული პრინციპი: მაღალი კონკურენტუნარიანობის გასაღები
საზღვარგარეთულ საგადასახადო წესებსაც გავლენა აქვს ქვეყნის კონკურენტუნარიანობის რეიტინგზე. ძირითადი ასპექტებია უცხოური წყაროდან მიღებული შემოსავლის დაბეგვრის მიდგომა (მსოფლიო მასშტაბით თუ ტერიტორიული), დივიდენდებზე, პროცენტებსა და როიალტიზე გადასახადის დაკავების განაკვეთები, საგადასახადო ხელშეკრულებების ფარგლები და გადასახადის თავიდან აცილების საწინააღმდეგო წესები. ტერიტორიული მიდგომისა და დაბალი ან ნულოვანი დაკავების განაკვეთების მქონე ქვეყნები, როგორც წესი, უკეთეს ქულას იღებენ. დამატებითი გადასახადები და გლობალური მინიმალური გადასახადის მოთხოვნები სირთულეს ზრდის, ხოლო Pillar Two-ის წესების მიღება (მათ შორის შიდა დამატებითი გადასახადები) ახლა რეიტინგებშიც როლს ასრულებს.
გადასახადისგან თავისუფალი რეინვესტირება: ესტონეთის წარმატების საიდუმლო
2024 წლის ანგარიშის მიხედვით, ესტონეთი პირველ ადგილს საგადასახადო სისტემის კონსტრუქციის, განსაკუთრებით კორპორაციული დაბეგვრის მიდგომის წყალობით ინარჩუნებს, სადაც რეინვესტირებული მოგება საშემოსავლო გადასახადისგან გათავისუფლებულია. ესტონურ საგადასახადო სისტემაში კორპორაციული მოგების გადასახადი იკრიბება მხოლოდ მაშინ, როდესაც მოგება ფაქტობრივად დივიდენდებად ნაწილდება; გაუნაწილებელი და რეინვესტირებული მოგება დაუბეგრავი რჩება. სრულყოფილ ქულას ოთხი მახასიათებელი ერთად ხსნის:
| ფაქტორი | როგორ მუშაობს |
|---|---|
| კორპორაციული გადასახადი მხოლოდ განაწილებულ მოგებაზე | ნომინალური განაკვეთი მხოლოდ დივიდენდებზე ვრცელდება. რეინვესტირებული მოგება დაუბეგრავია, რაც კომპანიებს ზრდის დაფინანსებაში მეტ მოქნილობას აძლევს და ესტონეთს OECD-ის იმ მცირერიცხოვან ქვეყნებს შორის აქცევს, რომლებსაც თავისი მოდელით ზარალის უკან შეუზღუდავი გადატანა აქვთ. |
| ერთიანი ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადი | ერთიანი განაკვეთი სისტემას ამარტივებს და დამახინჯებებს ამცირებს. დივიდენდები, რომლებიც უკვე კორპორაციულ დონეზე დაიბეგრა, დამატებით ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადს არ ექვემდებარება. გადასახადისგან თავისუფალი შემწეობის ეტაპობრივი შემცირება დამატებითი კატეგორიების გარეშე ზომიერ პროგრესიულ ელემენტს მატებს. |
| ქონების გადასახადი მხოლოდ მიწაზე | მფლობელები თავად შენობებზე გადასახადს არ იხდიან, რაც კაპიტალის ორმაგ დაბეგვრას თავიდან იცილებს და მშენებლობასა და ქონების გაუმჯობესებას წაახალისებს. არც მემკვიდრეობის, არც ჩუქების, არც სიმდიდრის და არც ქონების გადაცემის გადასახადი არსებობს. |
| ტერიტორიული სისტემა უცხოური მოგებისთვის | ესტონური კომპანიები, როგორც წესი, საზღვარგარეთ მიღებულ მოგებაზე შიდა გადასახადს არ იხდიან (ძირითადი პირობების დაცვით), რაც საერთაშორისო გაფართოებას ამარტივებს. |
რომელი განაკვეთები გაზომა 2024 წლის ინდექსმა
2024 წლის გამოცემამ შეაფასა 2024 წლის განმავლობაში მოქმედი 20%-იანი კორპორაციული და 20%-იანი ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთები. უკვე მიღებული ცვლილებების მიხედვით, ორივე განაკვეთი 2025 წლის 1 იანვრიდან 22%-ია — იხილეთ მიმოხილვა 2025 წელს ესტონეთში დივიდენდების დაბეგვრის. ცვლილება არ ეხება იმ მახასიათებელს, რომელსაც ინდექსი ყველაზე მეტად აფასებს: განაწილებამდე მოგებაზე ნულოვან გადასახადს.
ამ მახასიათებლების წყალობით, ესტონეთი შესანიშნავ შედეგს აღწევს კორპორაციულ დაბეგვრაში, ფიზიკური პირის გადასახადებსა და ქონების გადასახადებში: პირველია ქონების კატეგორიაში, მეორეა როგორც კორპორაციულ, ისე ფიზიკური პირის გადასახადებში, და მეცხრეა საზღვარგარეთულ წესებში. მისი ყველაზე სუსტი კატეგორია მოხმარების გადასახადებია (მე-18 ადგილი), სადაც 22%-იანი სტანდარტული VAT-ის განაკვეთი OECD-ის საშუალოზე მაღალია. საერთაშორისო საგადასახადო წესების ცვლილების — მაგალითად, გლობალური მინიმალური გადასახადების შემოღების — მიუხედავად, ესტონეთი ბიზნესისა და ინვესტიციებისთვის ერთ-ერთ ყველაზე მიმზიდველ იურისდიქციად რჩება.
სიმარტივე და გამჭვირვალობა: ITCI-ში წარმატების გასაღები
ესტონეთის მაგალითი კორპორაციული და ფიზიკური პირის დაბეგვრის რეფორმირებას მსურველი ქვეყნებისთვის ეტალონად იქცევა. ლატვიამ (მე-2 ადგილი) უკვე მიიღო მსგავსი, განაწილებული მოგების გადასახადი. უმაღლესი რეიტინგის ქვეყნების — ესტონეთის, ლატვიის, ახალი ზელანდიისა და შვეიცარიის — გამოცდილება ხაზს უსვამს, რომ გადამწყვეტი არა მხოლოდ დაბალი ნომინალური განაკვეთები, არამედ მარტივი და გამჭვირვალე საგადასახადო სტრუქტურებიცაა.
ბიზნესებისა და ინვესტორებისთვის, რომლებიც იურისდიქციებს აფასებენ, Tax Foundation-ის საგადასახადო კონკურენტუნარიანობის რეიტინგი ღირებულ ინფორმაციას იძლევა გრძელვადიანი ხარჯებისა და მარეგულირებელი რისკების შესახებ. ამ კონტექსტში ესტონეთი ინვესტორებისთვის OECD-ში ყველაზე კონკურენტუნარიან საგადასახადო იურისდიქციად რჩება, ძირითადად მისი არატრადიციული, თუმცა მეტად ეფექტიანი კორპორაციული დაბეგვრის მოდელის გამო.
Eesti Firma იურიდიულ და საკონსულტაციო მომსახურებას უწევს სხვადასხვა ბაზარზე, მათ შორის ციფრული აქტივების სფეროში, მოქმედ კომპანიებს. ჩვენ გთავაზობთ კონსულტაციას ესტონეთისა და ლიტვის საგადასახადო სისტემებთან და მოქმედ EU რეგულირებასთან დაკავშირებულ ყველა საკითხზე — ესტონეთში კომპანიის დაფუძნებიდან მიმდინარე ბუღალტერიასა და საგადასახადო შესაბამისობამდე.
ხშირად დასმული კითხვები
ITCI არის Tax Foundation-ის მიერ გამოქვეყნებული ყოველწლიური რეიტინგი, რომელიც OECD-ის 38 ქვეყნის საგადასახადო სისტემებს ხუთ კატეგორიაში 40-ზე მეტი ინდიკატორით ადარებს: კორპორაციული გადასახადი, ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადი, მოხმარების გადასახადები, ქონების გადასახადები და საზღვარგარეთული წესები. ის ზომავს კონკურენტუნარიანობას (დაბალი ზღვრული განაკვეთები) და ნეიტრალიტეტს (მცირე დამახინჯებები და შეღავათები). 2024 წლის გამოცემა 2024 წლის ოქტომბერში გამოქვეყნდა.
ოთხი მახასიათებლის გამო: კორპორაციული მოგების გადასახადი მხოლოდ განაწილებულ მოგებაზე, ერთიანი ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადი, რომელიც კორპორაციულ დონეზე უკვე დაბეგრილ დივიდენდებზე არ ვრცელდება, ქონების გადასახადი მხოლოდ მიწის ღირებულებაზე და ტერიტორიული რეჟიმი, რომელიც უცხოურ მოგებას ათავისუფლებს. ესტონიამ 100 ქულა მიიღო, პირველია ქონების გადასახადებში და მეორეა როგორც კორპორაციულ, ისე ფიზიკური პირის გადასახადებში.
შეერთებული შტატები ხუთი ადგილით დაწინაურდა (23-დან მე-18-მდე), რადგან სხვა ქვეყნებმა გლობალური მინიმალური გადასახადის წესები მიიღეს. სლოვენია ექვსი ადგილით დაეცა (მე-16-დან 22-მდე) კორპორაციული განაკვეთის 22%-მდე გაზრდის შემდეგ, ხოლო ჩეხეთის რესპუბლიკა განაკვეთის ზრდისა და საგანგებო ამორტიზაციის დასრულების შემდეგ მე-5-დან მე-8 ადგილზე ჩამოვიდა.
2024 წლის ინდექსმა შეაფასა 2024 წლის განმავლობაში მოქმედი 20%-იანი განაკვეთი. 2025 წლის 1 იანვრიდან ამოქმედებული 22%-იანი განაკვეთი მოგვიანებით გამოცემებში აისახება, თუმცა ინდექსის ყველაზე მეტად შეფასებული მახასიათებელი — გაუნაწილებელ და რეინვესტირებულ მოგებაზე ნულოვანი გადასახადი — ძალაში რჩება, ისევე როგორც ქონების გადასახადი მხოლოდ მიწაზე და უცხოური შემოსავლის ტერიტორიული მოპყრობა.
სამი ქვეკატეგორიით: კომბინირებული უმაღლესი კორპორაციული განაკვეთი, ხარჯების აღდგენა (რამდენად სრულად შეიძლება ინვესტიციის ხარჯების ჩამოწერა, ასევე ზარალის გადატანის წესები) და სტიმულები და სირთულე (საპატენტო რეჟიმები, R&D სუბსიდიები, ციფრული მომსახურებების გადასახადები, დამატებითი გადასახადები და მრავალი კატეგორია). ესტონია და ლატვია შეფასებულია, როგორც 100% ხარჯების აღდგენის დამშვები, რადგან მათი გადასახადი ფულადი ნაკადების განაწილებაზე ვრცელდება.
არა. ესტონეთი პირველია ქონების გადასახადებში და მეორეა კორპორაციულ და ფიზიკური პირის გადასახადებში, მაგრამ მოხმარების გადასახადებში მხოლოდ მე-18 ადგილზეა 22%-იანი სტანდარტული VAT-ის განაკვეთის გამო, ხოლო საზღვარგარეთულ წესებში მეცხრეა. 100-ქულიანი საერთო შედეგი ხუთივე კატეგორიაში ბალანსს ასახავს და არა სრულ უპირატესობას.
