Czy MiCA zabiła europejski sektor kryptowalut? Powrót do prognozy na 2025 r.

W marcu 2025 r. opublikowaliśmy artykuł opiniotwórczy, w którym przekonywaliśmy, że rozporządzenie MiCA (Markets in Crypto-Assets), pierwszy kompleksowy zbiór przepisów UE dla tego sektora, dusi europejski rynek kryptowalut: wydano kilkanaście licencji, tysiące krajowych rejestracji miały wkrótce wygasnąć, a kapitał i talenty odpływały do Stanów Zjednoczonych i Azji. Osiemnaście miesięcy później okres przejściowy MiCA dobiegł końca, rejestr dostawców usług w zakresie kryptoaktywów prowadzony przez ESMA zapełnił się, Binance zostało wyparte z UE, a Tether nigdy do niej nie weszło. Prognozę można teraz skonfrontować z faktami. To zaktualizowana wersja tamtego artykułu: co wówczas napisaliśmy, co rzeczywiście się wydarzyło, kto wygrał, kto przegrał i co nadal wydaje się błędne w europejskim podejściu.

Marzec 2025 kontra wrzesień 2026: bilans

Artykuły opiniotwórcze rzadko są audytowane przez własnych autorów. Ten na to zasługuje, ponieważ kilka liczb, na których się opieraliśmy, bardzo się zmieniło, a jedna czy dwie były po prostu błędne. Tabela porównuje europejski rynek kryptowalut opisany przez nas osiemnaście miesięcy temu z jego dzisiejszą sytuacją.

Kto wygrał, a kto przegrał na MiCA

Gdy pisaliśmy, że tylko 12 dostawców usług w zakresie kryptoaktywów posiadało licencję MiCA, liczba była dokładna i alarmująca. Po trzech miesiącach obowiązywania systemu kilka państw członkowskich nie wyznaczyło nawet właściwego organu, więc uznaliśmy, że mechanizm licencjonowania CASP jest zepsuty. Z perspektywy czasu nie był zepsuty, lecz powolny. Rejestr ESMA obejmował 199 firm w kwietniu 2026 r., około 244 pod koniec czerwca, a następnie przyjął 37 zezwoleń w jednej aktualizacji 3 lipca, gdy regulatorzy rozpatrzyli wnioski oczekujące od roku. W połowie września liczba wynosiła 343.

Zwycięzcy: banki, instytucje płatnicze i czołowe giełdy

Wystarczy przeczytać rejestr, by nazwy opowiedziały historię: BBVA, belgijska spółka zależna BNY Mellon, Banking Circle, Bison Bank, Ripple Payments Europe, Bybit, Kraken, Coinbase, OKX, Bitpanda, Crypto.com. Same Niemcy odpowiadają za 69 zezwoleń. Rejestr MiCA przypomina katalog banków z dopisanymi największymi giełdami kryptowalut, czyli dokładnie to, co przewidywała nasza główna teza: MiCA nagradza silne bilanse i działy compliance, a nie założycieli. Myliliśmy się co do skali. Rynek nie skurczył się do kilkunastu ocalałych; skonsolidował się w kilkuset dobrze dokapitalizowanych firmach kryptowalutowych z prawem paszportowania w całej UE.

Przegrani: Binance, Tether i długi ogon rynku

Najczęściej wyszukiwanym pytaniem latem było to, czy Binance ma licencję MiCA na działalność w UE. Nie miało. Po informacji Reutersa, że grecki regulator przygotowuje się do odrzucenia wniosku, Binance wycofało grecki wniosek 24 czerwca 2026 r., sześć dni przed terminem, i od 1 lipca wstrzymało rejestracje, wpłaty oraz nowe zlecenia użytkowników z UE, obiecując złożyć wniosek w innym państwie członkowskim. Tether w ogóle nie złożyło wniosku, dlatego USDT wycofano dla detalicznych klientów z EOG na głównych platformach, a europejski rynek stablecoinów zgodnych z MiCA przypadł Circle. Wniosek nie dotyczy wielkości. Największa giełda świata nie przeszła tego samego testu co dwuosobowy VASP: odpowiedniego właścicielstwa, ładu korporacyjnego i historii AML. MiCA nie nagradza wielkości. Nagradza podobieństwo do banku.

Co wydarzyło się 1 lipca 2026 r.

ESMA potwierdził 17 kwietnia 2026 r., że termin MiCA nie zostanie przedłużony, a 23 czerwca nakazał każdemu nieautoryzowanemu dostawcy zakończenie działalności w UE. Niderlandy, Finlandia, Łotwa, Węgry, Słowenia i Polska zamknęły już swoje krajowe okna przejściowe po sześciu miesiącach, Szwecja po dziewięciu, a Niemcy, Irlandia, Litwa, Austria i Słowacja po dwunastu. Polska stała się przestrogą: ustawę o kryptoaktywach Prezydent zawetował dwukrotnie, w grudniu 2025 r. i lutym 2026 r., a trzecia wersja nadal przechodziła przez parlament, gdy nadszedł termin. Polskie VASP nie miały więc krajowej drogi do uzyskania zezwolenia CASP i mogły przetrwać wyłącznie dzięki licencji gdzie indziej oraz paszportowaniu z powrotem do Polski. W Estonii rejestracje z czasów FIU zniknęły, a zezwolenie Finantsinspektsioon jest jedyną zgodną z prawem podstawą obsługi klientów z UE; obowiązki po uzyskaniu zezwolenia są dziś codziennością każdego dostawcy, który pozostał na rynku.

Koszty zgodności z MiCA: drugi filtr nadejdzie w 2027 r.

Lipcowy termin sprawdzał tylko jedno: zdolność do uzyskania licencji kryptowalutowej w UE. Pierwszy pełny rok finansowy pod nadzorem sprawdza zdolność do jej opłacenia. Zezwolenie CASP nie jest projektem z datą końcową, lecz stałym centrum kosztów: specjalista ds. compliance i MLRO, zarządzanie ryzykiem ICT na poziomie DORA, coroczne audyty, opłaty nadzorcze, zamrożone fundusze własne oraz kalendarz raportowania działający niezależnie od tego, czy jest przychód do wykazania. Są to koszty stałe, a koszty stałe uderzają w niskie przychody. W lipcu 2026 r. szef europejskiego podmiotu Gate publicznie stwierdził, że znaczna liczba licencjonowanych firm nie będzie w stanie ponosić bieżących kosztów zgodności i zapewnić zasobów wymaganych przez licencję MiCA. To opis rynku przez licencjonowanego konkurenta, a nie argument lobbysty przeciw regulacji.

Trzy siły sprawiają, że rok 2027 będzie momentem, gdy koszty zaczną doskwierać. Paszportowanie w UE pozwala platformie działającej w trzydziestu krajach konkurować o lokalnych klientów przy zerowym krańcowym koszcie licencjonowania, więc zniknęła krajowa bariera chroniąca wiele małych licencji. Kontrola partnerska maltańskiego organu przeprowadzona przez ESMA w lipcu 2025 r. wykazała zezwolenie wydane przy nierozwiązanych problemach w zakresie ładu korporacyjnego, ICT i AML oraz nakazała wszystkim krajowym nadzorcom wyciągnąć z tego wnioski; pierwsze kontrole firm zatwierdzonych w przedterminowym pośpiechu przypadną na 2027 r. A Wielka Brytania otwiera własną bramę autoryzacyjną 30 września 2026 r., przyjmując wnioski do 28 lutego 2027 r. przed wejściem pełnego systemu 25 października 2027 r., więc firma, która już stworzyła funkcję compliance na poziomie MiCA, ma gdzie ją wykorzystać. Nasza prognoza, do sprawdzenia za rok: rejestr nadal będzie rósł pod względem liczby podmiotów, lecz kolumna wygasłych i wycofanych zezwoleń będzie rosnąć szybciej; co najmniej jedna giełda licencjonowana w pierwszej połowie 2026 r. sprzeda lub zrzeknie się zezwolenia UE; a większość nowych podmiotów w 2027 r. będą stanowić banki i instytucje płatnicze, a nie firmy powstałe natywnie w świecie kryptowalut.

Bankowość dla sektora kryptowalut w UE: nadal najtrudniejszy problem

Na początku 2025 r. Coincub podał, że jedynie 14% startupów kryptowalutowych zdołało otworzyć rachunek bankowy bez jego późniejszego zamknięcia. Żaden przepis nie zobowiązuje instytucji kredytowej do obsługi CASP, a odcinanie firm kryptowalutowych od bankowości nie zniknęło. Zmienił się natomiast mechanizm. Wiosną 2026 r. banki zaczęły pisać do klientów posiadających wyłącznie krajową rejestrację VASP, informując, że rachunki zostaną zamknięte 1 lipca, chyba że klient wykaże złożony lub przyznany wniosek CASP. Licencja stała się biletem do rachunku bankowego. Innymi słowy, blokada bankowa przekształciła się w filtr licencyjny: firma, której nie stać było na zezwolenie, i tak traciła rachunek. To jedyna część oryginalnego artykułu, której nie zmienilibyśmy ani o słowo.

Dokąd trafił kapitał venture capital i miejsca pracy

Udział Europy w światowym finansowaniu venture capital spadł w 2025 r. do 13%, z 16% rok wcześniej. W przypadku startupów kryptowalutowych i blockchain raport CV VC Top 50 wycenia Crypto Valley w Szwajcarii na 728 mln USD w 31 transakcjach w 2025 r., co według niego stanowi 47% całego europejskiego finansowania blockchain. Oznacza to europejską sumę około 1,5 mld USD, nadal o ponad 70% niższą od szczytu z 2022 r. Istotna jest geografia: niemal połowa kapitału, który pozostał na kontynencie, wybrała jedyną jurysdykcję znajdującą się poza UE i poza MiCA, a doradcy licencyjni w Dubaju zgłosili gwałtowny wzrost zapytań europejskich założycieli w tygodniach wokół terminu.

Nasz oryginalny tekst mówił o spadku z ponad 100 000 wakatów w blockchain w 2022 r. do około 10 000 na początku 2025 r. Dokładna liczba silnie zależy od uwzględnianego portalu z ofertami pracy, dlatego nie przypisujemy już jej wartości. Dane o rekrutacji za pierwsze półrocze 2026 r. pokazują natomiast zmianę struktury. Spośród około 2 900 aktywnych ogłoszeń kryptowalutowych na świecie inżynieria odpowiada za 34%, a stanowiska compliance i prawne są drugie z 10%; niemal połowę całego popytu generują scentralizowane giełdy oraz firmy stablecoinowe lub płatnicze. W Europie nowe zasady dotyczące kryptowalut wywołały falę zatrudnienia specjalistów AML, doradców regulacyjnych i ekspertów ds. raportowania. To, czy uznać to za odbudowę, zależy od tego, czy jest się prawnikiem, czy programistą.

USDT, stablecoiny euro i cyfrowe euro

Dwa fakty dotyczące regulacji stablecoinów podsumowują to, co MiCA osiągnęła i czego nie osiągnęła. Po pierwsze, usunięcie Tether z regulowanych platform UE nie stworzyło płynności w euro; przekazało europejski rynek dolarowemu tokenowi z francuską licencją. Po drugie, zgodne z MiCA stablecoiny euro osiągnęły w lipcu 2026 r. wartość około 674 mln USD. To wzrost o 128% w rok, a wciąż zaledwie około 0,2% rynku o wartości 300 mld USD zdominowanego przez tokeny dolarowe. UE uregulowała stablecoiny euro tak, by zaistniały, lecz nie tak, by miały znaczenie.

W kwestii cyfrowego euro musimy się poprawić. Oryginalny artykuł stwierdzał, że EBC wdroży cyfrową walutę banku centralnego do grudnia 2024 r. i że będzie ona kosztować od 20 do 30 mld EUR rocznie. Żadne z tych twierdzeń nie było prawdziwe. Rada przyjęła swoje stanowisko 19 grudnia 2025 r., Parlament Europejski 9 lipca 2026 r., a negocjacje trójstronne trwają z celem przyjęcia do końca 2026 r. EBC planuje dwunastomiesięczny pilotaż od drugiej połowy 2027 r. i chce być gotowy na możliwą pierwszą emisję w 2029 r.; własny szacunek kosztu budowy systemu wynosi około 1,3 mld EUR. Podtrzymujemy istotę naszej krytyki: CBDC z limitami posiadania i zaprojektowanymi przez państwo poziomami prywatności nadal nie rozwiązuje problemu, który rzeczywiście mają europejscy użytkownicy. Jednak cytowane przez nas liczby były błędne, a należy polegać na opublikowanym harmonogramie EBC.

MiCA kontra GENIUS Act: dwie kolejności działań

Gdy pisaliśmy w marcu 2025 r., strategiczna rezerwa Bitcoin została właśnie ogłoszona rozporządzeniem wykonawczym. Od tego czasu amerykańskie regulacje kryptowalut zrobiły to, co Europa zrobiła w 2023 r., lecz w odwrotnej kolejności. GENIUS Act, podpisany 18 lipca 2025 r., dał płatniczym stablecoinom federalne ramy z pełnym pokryciem rezerwowym; przepisy wykonawcze sfinalizowano w 2026 r., a egzekwowanie rozpocznie się w styczniu 2027 r. CLARITY Act dotyczący struktury rynku przeszedł przez Izbę Reprezentantów w lipcu 2025 r. i senacką Komisję Bankową w maju 2026 r., a głosowanie proceduralne w Senacie zaplanowano na 15 września 2026 r., bez gwarancji uchwalenia przez obecny Kongres. UE najpierw dostarczyła jednolity zbiór przepisów i nadal czeka na rynek; USA uregulowały produkt, który już miał rynek, a resztę zostawiły na później. Jeden rezultat widać powyżej: dolarowe stablecoiny mają dziś federalną licencję, podczas gdy stablecoiny euro mają dokument informacyjny MiCA i marginalny udział w rynku.

Co przewidzieliśmy trafnie, a w czym się myliliśmy

Trafnie: konsolidacja, koszty i dostęp do bankowości. Rejestr CASP jest zdominowany przez banki, instytucje płatnicze i czołowe giełdy; firmy, które przetrwały, to te zdolne sfinansować dwuletnią autoryzację i stałą funkcję compliance; dostęp do rachunków pozostał najdotkliwszym ograniczeniem, a licencja stała się ceną wstępu. Trafnie także uznaliśmy, że cyfrowe euro to projekt polityczny szukający zastosowania.

Błędnie: proces licencjonowania był powolny, nie zepsuty, a rejestr wypełnił się, gdy krajowe organy zaczęły działać. Błędnie: kilka dat w oryginalnym tekście, w tym termin przejściowy umieszczony w czerwcu 2024 r., choć faktycznie przypadał na 1 lipca 2026 r., oraz data uruchomienia cyfrowego euro, która nigdy nie była realna. Błędnie: koszt cyfrowego euro, zawyżony o ponad rząd wielkości. Błędnie, a przynajmniej przedwcześnie: twierdzenie, że Europa całkowicie utraci status centrum blockchain i kryptowalut. Europa straciła warstwę startupów, a zachowała instytucjonalną — to inny rezultat i dla regulatora zapewne zamierzony.

Wniosek: Europa ma zbiór przepisów, ale czy ma rynek?

Po osiemnastu miesiącach ramy MiCA dostarczyły na papierze to, co obiecali ich autorzy: jedną licencję kryptowalutową dla całej UE, jeden paszport, nadzorowany rynek i usunięcie nieuregulowanych dostawców, w tym największego. Nie dostarczyły tego, czego potrzebowała branża: rachunków bankowych, kapitału na wczesnym etapie, płynności euro w łańcuchu ani powodu, by założyciel zarejestrował spółkę w UE zamiast w Zug, Dubaju czy Delaware. Startupy, które przewidywaliśmy, że odejdą, odeszły albo nigdy nie powstały. Instytucje, którym prognozowaliśmy zwycięstwo, wygrały. To, czy jest to sukces, zależy wyłącznie od tego, czy celem był bezpieczniejszy rynek, czy większy rynek.

Nasze stanowisko się nie zmieniło, jedynie dowody na jego poparcie są dziś mocniejsze. Europa potrzebuje lżejszego poziomu wejścia dla małych dostawców, ustawowego prawa dostępu do podstawowej bankowości dla autoryzowanych CASP oraz polityki wobec stablecoinów euro, która traktuje prywatnych emitentów jak partnerów, a nie konkurentów dla CBDC, które nie powstanie przed 2029 r. Do tego czasu MiCA pozostanie dobrze napisaną regulacją kryptowalutową dla rynku, który znajduje się w dużej mierze gdzie indziej.

Skontaktuj się z nami