Rozporządzenie MiCA: przepisy UE dla kryptoaktywów i dostawców usług

Rozporządzenie w sprawie rynków kryptoaktywów, zwykle skracane do MiCA (czasem MiCAR), to unijne prawo dotyczące kryptowalut: jednolity zbiór zasad dla firm kryptowalutowych oraz pierwsza kompleksowa regulacja aktywów cyfrowych obejmująca cały blok gospodarczy. Określa, które kryptowaluty i tokeny są kryptoaktywami, co firma musi zrobić przed zaoferowaniem ich publicznie oraz które przedsiębiorstwa potrzebują licencji na usługi takie jak przechowywanie, wymiana lub handel. Ponieważ ten sam tekst obowiązuje w każdym kraju UE i EOG, zezwolenie uzyskane w jednym państwie członkowskim jest ważne w całym bloku.

Czym jest rozporządzenie w sprawie rynków kryptoaktywów?

MiCA oznacza Markets in Crypto-Assets. Zostało przyjęte przez Parlament Europejski i Radę po kilku latach negocjacji, a jego cele to ochrona konsumentów i inwestorów, integralność rynku, stabilność finansowa oraz równe warunki konkurencji pozostawiające przestrzeń dla innowacji. Jest rozporządzeniem, a nie dyrektywą: jego tekst obowiązuje bezpośrednio i dosłownie w każdym państwie członkowskim, zaś parlamenty krajowe uzupełniają jedynie pozostawione luki, na przykład wyznaczając organ nadzoru i określając kary.

Przed MiCA regulacje dotyczące kryptoaktywów w Europie były mozaiką: Niemcy wymagały pełnej licencji na usługi finansowe, podczas gdy większość innych państw członkowskich stosowała łagodniejsze systemy rejestracji dostawców usług w zakresie aktywów wirtualnych, czyli VASP, a zezwolenie w jednym kraju nie miało znaczenia w kolejnym. Jedyną wspólną warstwą były przepisy przeciw praniu pieniędzy, które obejmowały weryfikację klientów, lecz nie regulowały kapitału, ładu korporacyjnego ani ujawniania informacji inwestorom. Ramy MiCA zastąpiły je jednym zestawem zasad i jednym paszportem.

Harmonogram MiCA: czy rozporządzenie już obowiązuje?

Tak, w pełni. Najpierw zaczęły obowiązywać przepisy dotyczące stablecoinów; system licencjonowania CASP wszedł w życie sześć miesięcy później. Państwa mogły następnie przyznać firmom kryptowalutowym działającym już na podstawie prawa krajowego okres przejściowy do osiemnastu miesięcy, często zwany grandfatheringiem, na uzyskanie licencji MiCA albo zakończenie działalności. Okno to zostało już zamknięte w całej UE, a wdrożenie jest zakończone: stare rejestracje krajowe nie zostały automatycznie przekształcone, a obsługa klientów z UE bez licencji narusza prawo UE.

Zakres MiCA: co obejmuje rozporządzenie, a czego nie

MiCA reguluje kryptoaktywa, zdefiniowane w art. 3 jako cyfrowe reprezentacje wartości lub praw, które można przenosić i przechowywać elektronicznie z wykorzystaniem technologii rozproszonego rejestru, takiej jak blockchain. Definicja ta determinuje klasyfikację tokenów: jest celowo szeroka, lecz kilka kategorii wyłączono, ponieważ podlegają już innym przepisom UE, przede wszystkim MiFID II w odniesieniu do instrumentów finansowych, albo ponieważ nie są aktywami zbywalnymi.

To, czy projekt jest „w pełni zdecentralizowany”, ocenia się na podstawie jego faktycznego charakteru, a nie dokumentacji: jeżeli spółka lub fundacja zachowuje kontrolę nad sposobem świadczenia usługi, organy nadzoru prawdopodobnie uznają ją za pośrednika.

Kto musi przestrzegać MiCA?

MiCA ocenia, co firma robi dla innych, a nie jak sama się nazywa:

Firmy z państw trzecich i odwrotne pozyskiwanie klientów

Firma z państwa trzeciego, czyli każda spółka mająca siedzibę poza UE, nie może świadczyć usług w zakresie kryptoaktywów klientom z UE ani ich pozyskiwać, nawet w relacjach business-to-business. Jedynym wyjątkiem określonym w art. 61 jest odwrotne pozyskiwanie klientów: klient samodzielnie, z własnej inicjatywy zwraca się do firmy. Organy nadzoru interpretują ten wyjątek wąsko. Reklama kierowana do UE, kampanie z influencerami, treści internetowe w językach UE lub targetowane geograficznie oraz aplikacje w sklepach UE są uznawane za pozyskiwanie klientów, więc faktyczna obsługa rynku europejskiego wymaga licencjonowania podmiotu w UE.

Zasady MiCA dla dostawców usług w zakresie kryptoaktywów

Dostawca usług w zakresie kryptoaktywów (CASP) to osoba prawna świadcząca zawodowo na rzecz klientów jedną lub więcej z dziesięciu usług wymienionych w rozporządzeniu. W praktyce oznacza to giełdy kryptoaktywów, dostawców portfeli powierniczych, brokerów i doradców ds. kryptoaktywów. Usługi dzielą się na cztery grupy: przechowywanie aktywów klientów (powiernictwo), prowadzenie rynków (platformy handlowe, wymiana na gotówkę lub inne kryptoaktywa), obsługa zleceń (wykonywanie, przekazywanie, plasowanie tokenów dla oferującego) oraz bezpośrednia obsługa klientów (doradztwo, zarządzanie portfelem, transfery).

Zezwolenie CASP i paszport MiCA

CASP uzyskuje licencję od regulatora finansowego kraju, w którym ma siedzibę. Po jej przyznaniu zezwolenie obejmuje wszystkie pozostałe kraje UE i EOG dzięki paszportowi MiCA: firma powiadamia regulatora państwa macierzystego o krajach, w których chce świadczyć usługi, i może rozpocząć działalność po krótkim okresie oczekiwania, bez drugiego wniosku. Dokumentacja wniosku, opłaty krajowe i terminy rozpatrywania różnią się zależnie od kraju; praktyczne kroki uzyskania zezwolenia CASP opisano na naszej stronie licencjonowania MiCA.

Wymogi MiCA dotyczące bieżącej zgodności

Zezwolenie jest tylko biletem wstępu. Po uzyskaniu licencji firma kryptowalutowa musi stale spełniać zbiór wymogów MiCA dotyczących organizacji i sposobu prowadzenia działalności. Tabela jest krótką listą kontrolną zgodności:

MiCA a przepisy przeciwdziałające praniu pieniędzy

MiCA nie zawiera samych przepisów przeciwdziałających praniu pieniędzy. Weryfikacja klientów i raportowanie wynikają z odrębnego prawodawstwa UE, a rozporządzenie Travel Rule przyjęte wraz z MiCA wymaga, aby każdemu transferowi kryptowalut towarzyszyły dane identyfikacyjne. Europejski CASP podlega więc dwóm reżimom prawnym, często dwóm różnym organom, a zgodność z MiCA nigdy nie zastępuje programu przeciwdziałania praniu pieniędzy.

Zasady MiCA dla emitentów tokenów

Emitenci podlegają łagodniejszemu reżimowi niż dostawcy usług, chyba że token jest stablecoinem; obowiązki są proporcjonalne do ryzyka dla nabywców i systemu płatniczego.

Wymogi MiCA dotyczące białej księgi

MiCA zastąpiło nieuregulowaną erę ICO systemem obowiązków informacyjnych. Przed ofertą publiczną oferujący musi być osobą prawną, sporządzić dokument informacyjny dotyczący kryptoaktywów obejmujący projekt, prawa związane z tokenem, technologię, ryzyka oraz wpływ mechanizmu konsensusu na środowisko, a następnie powiadomić o nim krajowy organ nadzoru co najmniej dwadzieścia dni roboczych przed publikacją. Organ nadzoru nie zatwierdza uprzednio dokumentu informacyjnego, ale może wstrzymać ofertę. Komunikaty marketingowe muszą być zgodne z dokumentem, nabywcy detaliczni mają czternaście dni na odstąpienie, a oferujący ponosi odpowiedzialność za wprowadzające w błąd informacje.

Kilka ofert jest zwolnionych: tokeny rozpowszechniane bezpłatnie, takie jak airdropy, oferty dla mniej niż 150 osób w każdym kraju, oferty poniżej €1 million w okresie dwunastu miesięcy oraz oferty skierowane wyłącznie do inwestorów kwalifikowanych. Tokeny bez możliwego do zidentyfikowania emitenta, takie jak Bitcoin, w ogóle nie wymagają białej księgi, choć oparte na nich usługi nadal podlegają regulacji.

Zasady dotyczące stablecoinów dla emitentów ART i EMT

Emitent ART potrzebuje licencji krajowego organu nadzoru i zatwierdzonej białej księgi. Musi utrzymywać wyodrębnioną rezerwę w pełni pokrywającą tokeny, zapewnić posiadaczom stałe prawo wykupu oraz posiadać fundusze własne wynoszące co najmniej €350,000, dwa procent średniej rezerwy albo jedną czwartą stałych kosztów pośrednich — zależnie od tego, która wartość jest najwyższa. Emitenci EMT podlegają zasadom pieniądza elektronicznego, muszą zawsze wykupywać tokeny po wartości nominalnej i nie mogą wypłacać odsetek od posiadanych tokenów. Tokeny na tyle duże, by uznano je za znaczące, podlegają bezpośredniemu nadzorowi Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego. Praktyczna konsekwencja jest widoczna na każdej giełdzie kryptowalut w UE: stablecoiny, których emitenci nie uzyskali statusu EMT, zostały wycofane z obrotu dla użytkowników europejskich.

Kto nadzoruje MiCA i co się stanie, jeśli je zignorujesz

Bieżący nadzór sprawują właściwe organy krajowe: regulator kraju, w którym firma ma siedzibę, udziela, odmawia i cofa licencje CASP. Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) koordynuje regulatorów krajowych, wydaje standardy techniczne i prowadzi ogólnounijny rejestr autoryzowanych dostawców; Europejski Urząd Nadzoru Bankowego robi to samo dla emitentów ART i EMT oraz bezpośrednio nadzoruje znaczące stablecoiny.

Kary i grzywny w MiCA

Rozporządzenie określa minimalne sankcje, które każde państwo musi móc nakładać: grzywny liczone w milionach euro lub jako część rocznego obrotu, publiczne oświadczenia wskazujące naruszyciela, nakazy zaprzestania działalności oraz cofnięcie licencji. Działanie bez licencji samo w sobie jest naruszeniem, a ESMA publikuje listę niezgodnych podmiotów obok rejestru podmiotów autoryzowanych.

Co unijne przepisy kryptowalutowe oznaczają dla startupu

Dla firmy z rzeczywistym produktem MiCA to głównie dobra wiadomość. Po stronie korzyści:

• Jedna licencja otwiera cały rynek aktywów cyfrowych EOG, a klienci mogą ją zweryfikować w rejestrze ESMA zamiast ufać deklaracjom marketingowym.
• Banki i dostawcy usług płatniczych znacznie chętniej współpracują z firmą zgodną z MiCA niż z podmiotem nieuregulowanym.

Po stronie kosztów:

• Minimalny kapitał, funkcja zgodności, zbadane sprawozdania finansowe i udokumentowane kontrole IT są stałymi kosztami od pierwszego dnia.
• Zespół zarządzający musi przejść ocenę fit-and-proper, a firma musi być prowadzona z terytorium UE.

Ramy nadal ewoluują: Komisja analizuje zdecentralizowane finanse (DeFi), staking, pożyczki i NFT, więc należy oczekiwać dalszych obowiązków.

Umów konsultację

Najczęściej zadawane pytania