Estonia czy Rumunia: podatek od sprzedaży czy od wypłaty

Rumunia i Estonia pojawiają się na każdej liście najtańszych krajów UE do rozpoczęcia działalności — i zasłużenie. Rumuńskie mikroprzedsiębiorstwa płacą 1% obrotu zamiast podatku dochodowego od osób prawnych od zysku; estońskie spółki nie płacą podatku dochodowego od osób prawnych, dopóki zysk nie zostanie wypłacony właścicielowi. Obie liczby są prawdziwe. Listy pomijają jednak to, czego każda z nich dotyczy: w Rumunii — limitu sprzedaży, obowiązkowego pracownika i 16% podatku od dywidend; w Estonii — jednej stawki 22%, gdy pieniądze opuszczają spółkę, i braku podatku wcześniej.

Ten przewodnik Estonia kontra Rumunia jest przeznaczony dla trzech grup osób wyszukujących te dwa kraje razem: rumuńskich założycieli, których SRL wyrasta z reżimu mikro, zespołów zatrudniających w Rumunii i zastanawiających się, gdzie powinna mieć siedzibę sama spółka, oraz właścicieli nierezydentów porównujących rumuńską SRL z estońską OÜ z kraju trzeciego. Przeprowadza jedną małą firmę przez oba systemy i otwarcie mówi o przypadku, gdy rejestracja spółki w Estonii w ogóle nie pomaga: gdy mieszkasz w Rumunii i nic więcej się nie zmienia.

Co naprawdę oznacza rumuński 1% podatek dla mikroprzedsiębiorstw

„Podatek 1% w Rumunii”, przytaczany w każdym rankingu krajów o niskich podatkach, należy do szczególnego reżimu dla mikroprzedsiębiorstw, czyli mikrospółek. Cztery jego cechy zmieniają kalkulację i każda zasługuje na omówienie.

To podatek od obrotu, a nie od zysku

Rumuńska mikrospółka płaci 1% przychodu. Koszty nie mają znaczenia: firma fakturująca €90,000 i wydająca €80,000 płaci takie samo €900 jak firma, która nie wydaje nic. Dla konsultanta niemal bez kosztów jest to prezent. Dla resellera, agencji korzystającej z podwykonawców lub każdej firmy o niskiej marży podatek od obrotu po cichu staje się dużą częścią rzeczywiście zarobionych pieniędzy.

Ktoś musi być na liście płac

Aby w ogóle korzystać ze stawki 1%, spółka musi zatrudniać co najmniej jedną osobę na rumuńskiej umowie o pracę. Bez pracownika płaci zamiast tego zwykły 16% podatek dochodowy od osób prawnych od zysku. Większość właścicieli prowadzących działalność samodzielnie rozwiązuje to, zatrudniając siebie za płacę minimalną: spółka wydaje około €10,000 rocznie wraz ze składkami, a około €6,000 z tego wraca do właściciela jako wynagrodzenie netto. To jest w porządku, jeśli mieszkasz w Rumunii. Jeśli mieszkasz gdzie indziej, robi się niezręcznie: obywatel spoza UE potrzebuje zezwolenia na pracę, by być zatrudnionym przez rumuńską spółkę, a nawet obywatel UE wykonujący pracę z innego kraju zwykle jest winien składki społeczne tam, a nie w Rumunii. Zdalni właściciele zatrudniają więc rzeczywiście lokalną osobę albo rezygnują z reżimu mikro.

Istnieje limit, który jest obniżany

Reżim jest dostępny tylko, dopóki roczny przychód pozostaje poniżej równowartości €100,000 w lejach. Po przekroczeniu tego progu spółka od tego kwartału płaci 16% od zysku, bez możliwości powrotu. Limit był kiedyś wielokrotnie wyższy i był wielokrotnie obniżany, dlatego 1% należy traktować jako warunek początkowy, a nie trwały. Udziałowiec posiadający ponad jedną czwartą udziałów w jednej mikrospółce nie może też posiadać drugiej, co zamyka oczywiste obejście przepisów.

Dywidendy są opodatkowane ponownie

To, co pozostaje po 1% i wynagrodzeniu, jest zyskiem spółki, a jego wypłata kosztuje kolejne 16% podatku od dywidendy, pobieranego przez spółkę. Właściciele będący rezydentami Rumunii płacą również składkę zdrowotną od dywidend przekraczających skromny próg, ograniczoną do około €2,000 rocznie. Rzeczywisty koszt przeniesienia pieniędzy z rumuńskiej mikrospółki do Twojej kieszeni to więc 1% sprzedaży plus lista płac plus 16% od tego, co pozostanie.

Estoński 0% podatek dochodowy od osób prawnych: nic do zapłaty, dopóki zysk nie opuści spółki

Estońska OÜ nie ma podatku od obrotu, reżimu mikro, do którego trzeba się kwalifikować, ani limitu do pilnowania: 0% podatek dochodowy od osób prawnych od zatrzymanego zysku dotyczy każdej spółki, niezależnie od wielkości czy branży oraz od tego, czy zysk leży latami na rachunku, czy jest wydany na wynagrodzenia, oprogramowanie, reklamę lub zatrudnienie. Jedynym zdarzeniem powodującym podatek dochodowy od osób prawnych jest dywidenda: wtedy spółka płaci 22/78 kwoty netto, czyli 22% kwoty brutto, a indywidualny udziałowiec nie jest już nic winien w Estonii. Nie ma dodatkowego potrącanego podatku od dywidendy, wymogu zatrudnienia ani minimalnego wynagrodzenia, które właściciel musi pobierać. Zasady dotyczące estońskich dywidend bardziej szczegółowo opisują terminy i formalności.

W konsekwencji Estonii nie obchodzi, ile sprzedajesz ani jakie masz marże. Obchodzi ją jedno: czy w tym roku rozdzieliłeś zysk. Dzięki temu jest neutralna dla resellera o niskiej marży i korzystna dla założyciela reinwestującego — czyli dokładnie w dwóch przypadkach, w których rumuński reżim jest najsłabszy.

Jeden freelancer, €90,000 sprzedaży, trzy sposoby opodatkowania

Najczyściej można zobaczyć różnicę OÜ i SRL, śledząc jedną firmę w obu systemach. Weźmy samodzielnego konsultanta, który fakturuje €90,000 rocznie, wydaje €30,000 na narzędzia, podróże i podwykonawców, a przed podatkiem pozostaje mu €60,000. Właściciel mieszka poza oboma krajami. Kolumna rumuńskiej mikrospółki zakłada, że właściciel jest wymaganym pracownikiem za płacę minimalną; kolumna standardowa pokazuje, co obowiązuje, gdy spółka nie ma pracownika lub wyrosła ponad limit.

W roku, w którym właściciel wypłaca wszystko, oba rozwiązania dzieli zaledwie kilkaset euro, a Rumunia nieznacznie wygrywa po uwzględnieniu wynagrodzenia. W każdym innym roku Estonia wygrywa o całą kwotę, którą Rumunia pobiera niezależnie od wypłaty: tutaj około €5,000, a znacznie więcej dla spółki, która wyrosła z reżimu mikro i płaci 16% od zysku, którego nigdy nie wykorzystuje. Przy niższej marży rumuńska strona wygląda gorzej: €90,000 sprzedaży przy zaledwie €20,000 zysku nadal oznacza €900 i wynagrodzenie — obecnie jedną czwartą zarobku.

SRL kontra OÜ: z czym mierzy się właściciel każdej spółki

Zanim przejdziemy do sytuacji — fakty. Rumuńska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością to SRL, a estońska to OÜ. Obie zapewniają ograniczoną odpowiedzialność, obie mogą w całości należeć do cudzoziemca, obie są spółkami unijnymi. Poniższa lista pokazuje, gdzie zaczynają się różnić. Progi czasem się zmieniają, lecz struktura każdego systemu pozostaje taka sama.

Mieszkasz w Rumunii i kusi Cię estońska spółka? Najpierw przeczytaj to

Większość osób porównujących te dwa kraje wcale nie jest cudzoziemcami. To rumuńscy freelancerzy i założyciele, którzy obserwowali spadek limitu mikro, wzrost podatku od dywidend i zniknięcie ulgi płacowej dla IT, a także przeczytali, że estońska spółka płaci 0%. Uczciwa odpowiedź dla większości z nich jest niewygodna: estońska OÜ sama w sobie nie rozwiązuje rumuńskiej sytuacji podatkowej.

Spółka jest opodatkowana tam, gdzie jest zarządzana, a nie gdzie została zarejestrowana

Jeśli mieszkasz w Bukareszcie, podejmujesz tam każdą decyzję i jedynie rejestrujesz spółkę w Tallinnie, rumuński urząd skarbowy ma prawo traktować OÜ jak rumuńską spółkę, opodatkować jej zysk stawką 16% i oczekiwać rumuńskich zgłoszeń. Estoński rejestr nie zmienia miejsca zarządzania firmą. To nie estońska osobliwość — tak każdy kraj UE, w tym Rumunia, chroni swoją bazę podatkową. Estońska spółka prowadzona wyłącznie z rumuńskiego mieszkania jest rumuńską spółką z zagranicznymi formalnościami i dwoma kompletami księgowych, niezależnie od kraju rejestracji.

Trzy sytuacje, w których Estonia rzeczywiście pomaga

• Wyjeżdżasz albo nigdy nie przyjechałeś. Rumun, który przeprowadza się do Hiszpanii, Niemiec, Dubaju lub żyje w podróży, może zachować bazę klientów i zamienić SRL na OÜ zarządzaną z miejsca, w którym teraz mieszka; ta sama logika dotyczy mołdawskich założycieli z rumuńskim paszportem, którzy mieszkają i pracują poza Rumunią. Stawka 1% i tak byłaby utracona, ponieważ warunek pracownika rzadko przetrwa emigrację.
• Wyrosłeś z reżimu mikro i reinwestujesz. Firma powyżej €100,000 sprzedaży płaci w Rumunii 16% od zysku. Jeśli właściciel może przenieść faktyczne zarządzanie poza Rumunię — czyli ma dyrektora za granicą, a decyzje są tam podejmowane i dokumentowane — OÜ płaci 0% od pozostającego zysku. Działa to tylko przy rzeczywistej substancji, a nie skrzynce pocztowej.
• Od pierwszego dnia budujesz coś międzynarodowego. Inwestorzy, zagraniczni partnerzy i dostawcy płatności są przyzwyczajeni do estońskich spółek. To powód, by założyć firmę w Estonii i przyjąć dyscyplinę zarządzania nią spoza Rumunii albo utrzymać pod nią rumuńską spółkę, jak wyjaśnia następna część.

Dla rumuńskiego rezydenta, który zostaje na miejscu, realistyczne porównanie nie dotyczy SRL i OÜ, lecz SRL i jednoosobowej działalności. Zarejestrowany przedsiębiorca indywidualny (PFA) płaci 10% podatku dochodowego oraz składki emerytalne i zdrowotne od ograniczonych podstaw, około €15,500 od €60,000 dochodu netto: nieco więcej niż ścieżka mikro, lecz bez spółki do utrzymania. Wszystkie trzy rozwiązania są do siebie zbliżone, gdy wypłacasz wszystko, i rozchodzą się, gdy tylko zatrzymujesz pieniądze w firmie lub przekraczasz limit.

Zatrudniasz deweloperów w Rumunii, a spółkę masz w Estonii: kiedy odpowiedzią są oba kraje

Drugą dużą grupą wyszukujących są założyciele, którzy wcale nie wybierają między tymi krajami. Korzystają z nearshoringu: znaleźli inżynierów, projektantów lub pracowników wsparcia w Klużu, Timișoarze czy Jassach i chcą wiedzieć, gdzie powinna być zarejestrowana spółka, która im płaci. Dla nich rozsądną strukturą są zwykle dwie spółki o jasnych rolach.

Estońska OÜ jest jednocześnie holdingiem i spółką operacyjną: posiada produkt, podpisuje umowy z klientami, ma własność intelektualną i otrzymuje przychody. Rumuńska spółka zależna, SRL pod nią, zatrudnia deweloperów, wynajmuje biuro i fakturuje spółce matce pracę po uczciwej cenie. Rumuńska spółka działa w zwykłym reżimie 16% od zysku z niewielką marżą, więc jej podatek jest mały; estońska spółka matka nie płaci nic od zatrzymanej kwoty i 22% dopiero od tego, co założyciel ostatecznie wypłaci. Gdy OÜ posiada SRL przez rok, dywidendy z Rumunii płyną w górę bez rumuńskiego podatku u źródła, a Estonia co do zasady nie opodatkowuje ich ponownie przy dalszej wypłacie.

Przy jednym lub dwóch zatrudnieniach usługa employer of record może obsłużyć rumuńskie zatrudnienie bez spółki zależnej. Jedna rzecz zaskakuje większość założycieli: w Rumunii zatrudnianie jest tanie z powodu niższych wynagrodzeń, a nie podatku od płac. Prawie cały ciężar nakłada się na pracownika, więc po ustaleniu wynagrodzenia netto dewelopera całkowity koszt dla spółki jest zbliżony do estońskiego. To powód, by utrzymywać rumuńską spółkę jako centrum kosztów pod estońską spółką matką, a nie odwrotnie.

Prowadzenie rumuńskiej lub estońskiej spółki z zagranicy: księgowi, leje i banki

Rejestracja spółki zajmuje dni w obu miejscach, niezależnie od tego, czy zakładasz ją w Tallinnie, czy Bukareszcie. Różnica ujawnia się w kolejnych latach, w kilku drobnych sprawach, które nigdy nie trafiają do tabeli stawek. Z kartą e-Residency właściciel estońskiej spółki podpisuje umowy, składa roczne sprawozdanie, deklaracje podatkowe i aktualizuje rejestr z laptopa, po angielsku; księgowy obsługuje miesięczne dane, a cała reszta to jedno logowanie. Kupowane usługi to tylko adres rejestrowy oraz, gdy spółka jest zarejestrowana pod zagranicznym adresem, licencjonowana osoba kontaktowa do oficjalnej poczty.

Rumuńskiej SRL w praktyce nie da się prowadzić bez lokalnego księgowego. Deklaracje podatkowe, deklaracje płacowe i sprawozdania finansowe trafiają do urzędu skarbowego po rumuńsku, faktury B2B trzeba przesłać do krajowego systemu e-fakturowania w ciągu pięciu dni roboczych, a do urzędu trafia również standardowy plik audytowy ksiąg. Wynagrodzenie księgowego, siedziba rejestrowa i płaca utrzymująca status mikrospółki to rzeczywiste koszty prowadzenia. Rejestracja spółki w Rumunii przez cudzoziemca jest sama w sobie łatwa — pełnomocnictwo zastępuje podróż — lecz apostille i tłumaczenia dokumentów poprzedzające rejestrację są powolne.

Rumunia nie należy do strefy euro

Rumuńska spółka prowadzi księgi i płaci podatki w lejach. Może fakturować zagranicznych klientów w euro i mieć rachunek w euro, lecz każde otrzymane euro jest przeliczane dla celów księgowych po kursie urzędowym, a różnica między nim a kursem z dnia wymiany pieniędzy pojawia się jako zysk lub strata. Progi określone w euro, w tym limit mikro €100,000, są testowane po kursie leja ustalonym raz w roku. Estońska spółka działa w euro od początku do końca, co dla firmy zarabiającej w euro usuwa jeden ruchomy element.

Otwarcie firmowego rachunku bankowego jest powolnym etapem w obu krajach

Żaden z krajów nie ułatwia właścicielowi nierezydentowi otwarcia tradycyjnego rachunku bankowego i to najczęściej opóźnia start. Różnią się jednak znaczeniem tego wymogu. Rumuńska spółka musi prawnie posiadać co najmniej jeden rachunek płatniczy w rumuńskim banku lub skarbcu państwa; spółkę bez niego urząd skarbowy może uznać za nieaktywną. Rumuńskie banki zwykle wymagają obecności dyrektora w oddziale i dokładnie sprawdzają spółki z zagranicznym właścicielem, więc ten rachunek jest zazwyczaj jedyną nieuniknioną podróżą założyciela. Estońska spółka nie ma takiej zasady: może korzystać z banku w dowolnym kraju EOG, a większość zdalnych założycieli prowadzi OÜ na licencjonowanym rachunku pieniądza elektronicznego, takim jak Wise, Revolut Business lub Paysera, bez kontaktu z estońskim bankiem. Główni operatorzy kart, w tym Stripe, obsługują spółki z obu krajów.

Przepisy się zmieniają — w Rumunii szybciej

Rumunia w krótkim czasie zmieniła limit, przedziały stawek, warunek pracownika i podatek od dywidend, za każdym razem uderzając w małą firmę. Estonia także podniosła stawki, ostatnio VAT, lecz kształt jej systemu utrzymuje się od ponad dwóch dekad: brak podatku do czasu dystrybucji zysku. Plan dla Rumunii potrzebuje marginesu na zmiany, którego plan estoński nie wymaga.

VAT w Rumunii i Estonii: rzeczywista przewaga i kogo dotyczy

Na papierze Rumunia wygrywa VAT-em: 21% wobec estońskich 24% oraz próg rejestracji około €78,000 wobec €40,000. Spółka sprzedająca rumuńskim konsumentom może dłużej pozostać poza VAT i nalicza mniej, gdy już jest w systemie. Dla zdalnego założyciela przewaga ma głównie charakter teoretyczny: klientom biznesowym w innych krajach UE fakturuje się bez VAT z obu krajów, konsumenci w innych państwach członkowskich płacą stawkę własnego kraju przez punkt kompleksowej obsługi, a klienci spoza UE nie płacą go wcale. Stawka z plakatu dotyczy tylko sprzedaży osobom w kraju, a założyciele, dla których powstała ta strona, rzadko wiele sprzedają lokalnie.

Kiedy założenie spółki w Rumunii jest lepszą odpowiedzią

Rumunia konkuruje o tych samych założycieli co Bułgaria z 10% i Węgry z 9% podatku dochodowego od osób prawnych, i dobrze wypada na tle obu. Częściej, niż sugeruje reszta tej strony, wyprzedza też estońską spółkę — uczciwe porównanie musi wskazać, gdzie tak jest. Lista nie jest krótka.

• Mieszkasz w Rumunii i zostajesz. Wtedy pracownikiem jesteś Ty, biurem jest Twoje biurko, a księgowy jest lokalny. Reżim mikro działa zgodnie z przeznaczeniem, a estońska spółka jedynie dodałaby przepisy drugiego kraju i ryzyko miejsca zarządzania.
• I tak będziesz zatrudniać w Rumunii. Zespół programistów, dział wsparcia czy magazyn spełnia warunek pracownika przy okazji. Rumunia ma jedną z największych pul inżynierów w regionie przy płacach znacznie niższych niż w Europie Zachodniej, a rumuńska spółka — samodzielnie lub pod estońską spółką matką — jest normalnym sposobem ich zatrudniania.
• Twoi klienci są Rumunami. Dziewiętnaście milionów konsumentów, niższa stawka VAT i wyższy próg VAT przemawiają za lokalną spółką. Estonia ma 1.4 mln mieszkańców.
• Co roku wypłacasz cały zysk i pozostajesz pod limitem. Jak pokazuje przykład, w tym konkretnym przypadku ścieżka mikro nieznacznie wyprzedza Estonię, jeśli warunek wynagrodzenia jest dla Ciebie łatwy do spełnienia.
• Chcesz otrzymać dotacje. Rumunia kieruje znaczące unijne i krajowe programy dotacyjne do lokalnie zarejestrowanych spółek, zwykle związanych z rezydentem będącym właścicielem lub menedżerem; estońska spółka nie kwalifikuje się do nich.

Jeśli Twoja firma należy do jednej z tych kategorii, załóż spółkę w Rumunii i nie pozwól, by reszta tej strony Cię od tego odwiodła. Jeśli Twoja firma to zdalne usługi, oprogramowanie lub e-commerce należące do osoby, która nie planuje mieszkać ani zatrudniać w Rumunii, powyższe korzyści Cię nie dotyczą, a pozostają podatek od obrotu, lista płac i limit.

Rumunia czy Estonia dla różnych typów założyciela

Estonia czy Rumunia: gdzie kończy nierezydent będący założycielem

Rumunia oferuje jeden z najtańszych reżimów podatku dochodowego od osób prawnych w UE dla rzeczywiście małej firmy, lecz niska stawka jest warunkowa: zależy od obrotu, liczby pracowników, pozostania poniżej zmiennej granicy i drugiego podatku przy wypłacie pieniędzy. Estonia postawiła na przeciwne rozwiązanie: opodatkowanie jednego zdarzenia jedną stawką i pozostawienie właściciela w spokoju do tego czasu. Dla nierezydenta, który sprzedaje ponad granicami i reinwestuje przed wypłatą dywidend, jest to tańsze i prostsze oraz pozostaje tańsze, gdy firma rośnie ponad punkt, w którym rumuński reżim zanika. Estonia nie może jednak zmienić miejsca, w którym mieszkasz: rumuński rezydent uzyska estoński rezultat wyłącznie po przeprowadzce, przeniesieniu zarządzania albo połączeniu estońskiej spółki z rumuńską spółką zależną. Założyciele rozważający więcej niż te dwa kraje mogą przeczytać nasze szersze przewodniki o tym, gdzie założyć spółkę i w którym kraju rozpocząć działalność.

Nasze miejsce w tym porównaniu

Eesti Firma rejestruje i administruje estońskimi spółkami dla właścicieli za granicą, więc nie jesteśmy neutralni i wolimy to powiedzieć, niż udawać inaczej. Gdy założyciel mówi nam, że mieszka w Bukareszcie i planuje zostać, radzimy mu pozostać przy SRL. Dla większości naszych klientów — nierezydentów sprzedających usługi lub produkty online z dowolnego miejsca — estońska OÜ jest lepszym dopasowaniem, a my możemy założyć Twoją europejską spółkę w Estonii, zapewnić adres rejestrowy oraz zająć się księgowością i rocznym sprawozdaniem, aby spółka pozostała tak łatwa w posiadaniu, jak pierwszego dnia.

Wyślij zapytanie

Najczęściej zadawane pytania