Kısa cevap
Ortaklar sözleşmesi, Estonya OÜ’nün ortak sahipleri arasındaki özel bir sözleşmedir. Şirket ana sözleşmesinin kapsamadığı konuları düzenler: kimin ne yapacağını, eşit oyların nasıl çözüleceğini ve bir ortağın şirketten nasıl ayrılacağını. Kanun bunu zorunlu tutmaz; İngilizce, dijital imzalarla ve noter olmadan imzalanabilir. Şirketi ve gelecekteki ortakları da bağlaması gereken kurallar ana sözleşmede yer almalıdır.
İki veya daha fazla kişi birlikte Estonya limited şirketi (OÜ) kurduğunda, genellikle e-Business Register tarafından sunulan standart şirket ana sözleşmesini kabul eder ve sicil her kurucunun payını kaydeder. Standart ana sözleşme; ortaklardan birinin çalışmayı bırakması, bir yatırımcının katılmak istemesi veya ortakların önemli kararlar üzerinde anlaşamaması hâlinde ne olacağını belirtmez. Ortaklar sözleşmesi bu boşluğu doldurur.
Ortaklar Sözleşmesi Nedir?
Başlangıçta imzalandığında bazen kurucular sözleşmesi olarak adlandırılan ortaklar sözleşmesi, şirket ortakları arasındaki bir sözleşmedir. Commercial Code içeriğini düzenlemediği için ortaklar hukuka uygun her konuda anlaşabilir.
Sözleşme yalnızca onu imzalayan kişileri bağlar. Yeni bir ortak sözleşmeye katılana kadar bağlı değildir; bu nedenle iyi bir sözleşme, bir ortağın payını yalnızca sözleşmeyi de imzalayan bir alıcıya satmasına izin verir.
Ortaklar Sözleşmesi ve Şirket Ana Sözleşmesi
İki belge farklı şekilde işler.
| Konu | Şirket ana sözleşmesi | Ortaklar sözleşmesi |
|---|---|---|
| Kanunen zorunlu | Evet, her OÜ’de bulunur | Hayır |
| Kimleri bağlar | Şirketi ve mevcut ile gelecekteki tüm ortakları | Yalnızca imzalayan kişileri |
| Kamuya açık | Evet, herkes sicilden indirebilir | Hayır |
| Dil | Estonca; İngilizce sürüm eklenebilir, ancak Estonca metin esas alınır | Tarafların seçtiği herhangi bir dil |
| Nasıl değiştirilir | Ortaklar kararı, varsayılan olarak toplantıdaki oyların en az üçte ikisi ve sicil kaydıyla | Sözleşmenin belirttiği şekilde, genellikle her tarafın onayıyla |
| Birisi ihlal ederse | Onları ihlal eden karar mahkemede itiraz edilebilir | İhlal eden ortak tazminat veya kararlaştırılmışsa cezai şart ödemekle yükümlü olabilir |
Şirketi veya gelecekteki bir ortağı bağlaması gereken her husus şirket ana sözleşmesine konur. Buna, diğer ortakların onayı şartı gibi pay satışına ilişkin sınırlamalar, dışarıdan biri yerine önce pay alma önalım hakkındaki değişiklikler, daha yüksek oy çoğunlukları ve paylara bağlı özel haklar dahildir. Görevler, ücret, bir payın değerleme formülü ve rekabet etmeme taahhütleri gibi kişisel ve ticari şartlar genellikle sözleşmede kalır.
Bu nedenle iki belge birbiriyle asla çelişmemelidir. Çelişirlerse şirket ana sözleşmeyi uygular: sözleşmeyi ihlal etse bile karar geçerli kalabilir ve diğer ortakların yalnızca ihlal eden ortağa karşı talep hakkı olur.
Ortak Sahiplerin Ne Zaman Sözleşmeye İhtiyacı Olur?
Müşterilerimiz genellikle dört durumdan birinde ortaklar sözleşmesi için bize başvurur:
- Birlikte şirket kuran kurucular. Kurallar, herhangi bir uyuşmazlık doğmadan belirlenir.
- Bir yatırımcı veya yeni ortak katılır. Sözleşme, yeni pay ihracı veya pay devri ile birlikte imzalanır.
- 50/50 kilitlenmesi. Eşit paylı ortaklar, oyları zaten eşit olduğunda sıkça gelir. Bu aşamada sözleşme müzakere etmek daha zordur, ancak eşitliğin nasıl bozulacağını yine de düzenleyebilir.
- Bir ortak ayrılmak ister. Ortakların daha sonra payı kimin, hangi fiyata ve ne zaman alacağı konusunda anlaşması gerekir.
Sözleşme Olmadan Ne Olur?
Sözleşme yoksa Commercial Code’un varsayılan kuralları uygulanır. Olağan kararlar ortaklar toplantısında oyların yarısından fazlasını gerektirir; dolayısıyla 50/50 bölünmüş bir şirkette eşitlik, kâr dağıtımından yıllık finansal raporun onaylanmasına kadar her şeyi engeller. Kural olarak hiçbir ortak diğerini satış yapmaya zorlayamaz ve çalışmayı bırakan ortak hem payını hem de temettü hakkını korur.
Uygulamamızda, sözleşmesi olmayan 50/50 ortaklar arasındaki uyuşmazlıklar genellikle üç yoldan biriyle sonuçlanır: uzun görüşmelerin ardından bir ortak diğerini satın alır, şirket kapatılır veya terk edilir ya da uyuşmazlık mahkemeye taşınır.
Ortaklar Sözleşmesine Neler Dahil Edilmeli?
Bir uyuşmazlık bize ulaştığında, genellikle dört konunun hiç kararlaştırılmadığı görülür: bir ortağın nasıl ve hangi fiyatla ayrılacağı, eşitliğin nasıl bozulacağı, bir ortak çalışmayı bırakıp payını koruduğunda ne olacağı ve ortağın rekabet edip edemeyeceği. Aşağıdaki tablo, diğer yaygın hükümlerle birlikte bunları kapsar.
| Hüküm | Düzenlediği konu |
|---|---|
| Görevler ve katkılar | Kimin ne yaptığı, kimin ne katkı sağladığı, herkesin nasıl ücretlendirileceği ve kârın ne kadarının temettü olarak dağıtılacağı |
| Saklı konular | Büyük bir kredi veya yeni ortak gibi, her ortağın onayını gerektiren kararlar |
| Kilitlenme | Oylar eşit olduğunda izlenecek adımlar |
| Ayrılanlar, vesting ve çıkış | Ayrılan veya çalışmayı bırakan ortağın payına ne olacağı ve fiyatının nasıl belirlenip ödeneceği |
| Tag-along ve drag-along | Azınlık ortakların çoğunlukla aynı şartlarla satış yapıp yapamayacağı ve çoğunluğun onları satışa zorlayıp zorlayamayacağı |
| Rekabet etmeme | Bir ortağın rakip işletme yürütüp yürütemeyeceği veya müşterileri ve çalışanları alıp alamayacağı |
| Gizlilik ve IP | Ticari sırların gizli kalacağı ve ortakların işletme için yarattıklarının şirkete ait olduğu |
| Cezalar ve uyuşmazlıklar | İhlal için ödenecek sabit tutar, uygulanacak hukuk ve mahkeme veya tahkim |
Kilitlenme ve Alım-Satım Hükümleri
Kilitlenme hükmü genellikle bir adım sırası belirler: müzakere, ardından arabuluculuk ve ikisi de başarısız olursa sıklıkla shotgun clause olarak adlandırılan bir alım-satım mekanizması. En yaygın biçiminde bir ortak fiyat belirler; diğeri ise kendi payını bu fiyattan satmak veya ilk ortağın payını bu fiyattan almak zorundadır. Fiyatı belirleyen ortak hangi tarafta kalacağını bilmediğinden, fiyatı adil tutmak için her türlü nedeni vardır.
Vesting, Ayrılan Ortak Hükümleri ve Pay Fiyatı
Vesting, kurucunun tam payını zaman içinde kazanması ve erken ayrılması hâlinde kazanılmamış kısmı diğer ortaklara satması gerektiği anlamına gelir. Aynı hüküm, şirket için çalışmayı bırakan bir ortağı ayrılan ortak olarak değerlendirebilir; böylece diğerleri bu payı kararlaştırılan fiyattan alabilir. Good leaver ve bad leaver hükümleri fiyatı belirler: hastalık nedeniyle ayrılan ortak piyasa değerini alabilirken, sözleşmeyi ihlal eden ortak çok daha azını alabilir. Piyasa değerinin formülle mi yoksa bağımsız değerleme uzmanıyla mı belirleneceği üzerinde anlaşın.
Ortaklar İçin Rekabet Etmeme
Commercial Code, şirketin yöneticileri olan yönetim organı üyelerinin ortakların onayı olmadan şirketle rekabet etmesini yasaklar, ancak ortaklar için böyle bir yasak getirmez. Bu nedenle yönetim organında olmayan bir ortak, sözleşme aksini söylemedikçe rakip işletme açabilir. Fiili zararın kanıtlanması çoğu zaman zor olduğundan, cezai şart bu taahhüdü uygulamada etkili kılar. Tutarı makul tutun; mahkeme aşırı bulduğu cezai şartı indirebilir.
Şekil, Dil ve Noter Kuralları
Estonya hukuku ortaklar sözleşmesi için özel bir şekil öngörmez, ancak her zaman yazılı olmalıdır. Deneyimimize göre ortak sahipler genellikle Estonya hukuku uyarınca, Estonya kimlik kartı veya e-Residency dijital kimlik kartıyla İngilizce imzalar. Bu kartlarla atılan imzalar, el yazısıyla atılan imzalarla aynı hukuki güce sahiptir.
Bir ortağı pay satmaya veya almaya zorlayan hükümler, sözleşme imzalandığında noter gerektirmez. Varsayılan olarak yalnızca daha sonra gerçekleşen pay devrinin kendisi noter tasdikli olmalıdır. Esas sermaye en az €10.000 ise ve tamamen ödenmişse, ana sözleşme her ortağın onayıyla bu şarttan feragat edebilir; bu durumda devir noter gerektirmez. Şirket uygun olduğunda ve sözleşmede pay satın alma hükümleri bulunduğunda, bu feragati genellikle aynı anda ana sözleşmeye ekleriz. Estonya şirketinde pay satışı rehberimiz iki yolu da açıklar.
Eesti Firma ile Ortaklar Sözleşmenizin Hazırlanması
Başka bir ülke için yazılmış ortaklar sözleşmesi şablonu, pay devirlerine ilişkin yerel kuralları ve ana sözleşmeyle bağlantıyı göz ardı ettiği için Estonya OÜ’ye nadiren uyar. hukuk ekibimiz, Estonya hukuku uyarınca İngilizce ortaklar sözleşmeleri hazırlar ve bunları şirket ana sözleşmesiyle uyumlu hâle getirir. Örneğin bu feragati eklemek için ana sözleşmenin değiştirilmesi gerekiyorsa, değişikliği de hazırlar ve sunarız. Payların nasıl bölündüğünü bize bildirin; size uygun hükümleri önerelim.
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır. Estonya hukuku şirket ana sözleşmesini zorunlu tutar, ancak ortaklar sözleşmesini tutmaz. Özellikle paylar eşitse, iki veya daha fazla ortağı olan şirketlerde yine de imzalanması faydalıdır.
Hayır. Bir ortağı daha sonra pay satmaya zorunlu kılsa bile dijital olarak imzalanabilir. Yalnızca pay devrinin kendisi noter tasdikli olmalıdır; ancak esas sermaye en az €10.000 tutarında tamamen ödenmişse ve her ortak onay verirse, şirket ana sözleşmesi bu şarttan feragat edebilir.
Evet. Taraflar dili seçer ve sözleşme sicile sunulmadığından Estonca çeviri gerekmez; ancak sözleşme bir Estonya uyuşmazlığında kullanılırsa mahkeme çeviri talep edebilir.
Şirket bakımından şirket ana sözleşmesi. Ana sözleşmeye uygun bir karar, sözleşmeyi ihlal etse bile geçerli kalabilir; diğer ortaklar da ihlal eden ortaktan tazminat veya kararlaştırılmışsa cezai şart talep edebilir.