MiCA-verordening uitgelegd: EU-regels voor cryptoactiva en dienstverleners

De Markets in Crypto-Assets Regulation, doorgaans afgekort als MiCA (soms MiCAR), is de cryptowet van de EU: één regelboek voor cryptobedrijven en de eerste uitgebreide regelgeving voor digitale activa die een volledig economisch blok bestrijkt. Zij bepaalt welke cryptovaluta en tokens als cryptoactiva gelden, wat een bedrijf moet doen voordat het deze aan het publiek aanbiedt en welke ondernemingen een vergunning nodig hebben voor diensten zoals bewaring, omwisseling of handel. Omdat dezelfde tekst in elk EU- en EER-land geldt, is een in één lidstaat verleende vergunning in het hele blok geldig.

Wat is de Markets in Crypto-Assets Regulation?

MiCA staat voor Markets in Crypto-Assets. De verordening werd na jaren van onderhandelingen aangenomen door het Europees Parlement en de Raad. Haar doelen zijn consumenten- en beleggersbescherming, marktintegriteit, financiële stabiliteit en een gelijk speelveld dat ruimte laat voor innovatie. Het is een verordening, geen richtlijn: de tekst geldt rechtstreeks en woord voor woord in iedere lidstaat, terwijl nationale parlementen alleen openstaande punten invullen, zoals de aanwijzing van de toezichthouder en sancties.

Vóór MiCA was cryptoregulering in Europa een lappendeken: Duitsland vereiste een volledige vergunning voor financiële diensten, terwijl de meeste andere lidstaten lichtere registratieregelingen hanteerden voor aanbieders van virtuele-activadiensten, of VASP’s, en een vergunning in het ene land in het volgende land niets betekende. De enige gemeenschappelijke laag was antiwitwaswetgeving, die cliëntencontroles omvatte maar niets zei over kapitaal, bestuur of beleggersinformatie. Het MiCA-kader verving dit door één regelstelsel en één paspoort.

MiCA-tijdlijn: is de verordening al van kracht?

Ja, volledig. De stablecoinregels golden het eerst; het vergunningsstelsel voor CASPs werd zes maanden later van kracht. Landen konden cryptobedrijven die al onder nationaal recht actief waren vervolgens een overgangsperiode van maximaal achttien maanden geven, vaak grandfathering genoemd, om een MiCA-vergunning te verkrijgen of hun activiteiten af te bouwen. Dit venster is nu in de hele EU gesloten en de implementatie is voltooid: oude nationale registraties werden niet automatisch omgezet en het bedienen van EU-cliënten zonder vergunning is een schending van het EU-recht.

Reikwijdte van MiCA: wat de verordening omvat en uitsluit

MiCA reguleert cryptoactiva, in artikel 3 gedefinieerd als digitale weergaven van waarde of rechten die elektronisch kunnen worden overgedragen en opgeslagen met behulp van distributed ledger-technologie, zoals een blockchain. Die definitie bepaalt de tokenclassificatie: zij is bewust ruim, maar verschillende categorieën zijn uitgezonderd omdat zij al onder andere EU-wetgeving vallen, met name MiFID II voor financiële instrumenten, of omdat zij geen verhandelbare activa zijn.

Of een project “volledig gedecentraliseerd” is, wordt naar de inhoud beoordeeld, niet naar de documentatie: wanneer een onderneming of stichting zeggenschap behoudt over de wijze waarop de dienst wordt verleend, zullen toezichthouders waarschijnlijk een tussenpersoon zien.

Wie moet aan MiCA voldoen?

MiCA kijkt naar wat een onderneming voor anderen doet, niet naar hoe zij zichzelf noemt:

Ondernemingen uit derde landen en reverse solicitation

Een onderneming uit een derde land, dus elke onderneming buiten de EU, mag geen cryptoactivadiensten aan EU-cliënten verlenen of hen benaderen, ook niet business-to-business. De enige uitzondering, in artikel 61, is reverse solicitation: een cliënt die de onderneming volledig op eigen initiatief benadert. Toezichthouders leggen deze uitzondering strikt uit. Op de EU gerichte reclame, influencercampagnes, EU-talige of geografisch gerichte webinhoud en apps in EU-winkels gelden allemaal als benadering. De Europese markt daadwerkelijk bedienen betekent dus een EU-entiteit vergunnen.

MiCA-regels voor cryptoactivadienstverleners

Een aanbieder van cryptoactivadiensten (CASP) is een rechtspersoon die beroepsmatig een of meer van de tien in de verordening genoemde diensten aan cliënten verleent. In de praktijk betreft dit cryptobeurzen, aanbieders van bewaarwallets, brokers en cryptoadviseurs. De diensten vallen in vier groepen: het aanhouden van activa van cliënten (bewaring), het exploiteren van markten (handelsplatformen, omwisseling tegen geldmiddelen of andere crypto), het behandelen van orders (uitvoering, doorgifte, plaatsing van tokens voor een aanbieder) en directe dienstverlening aan cliënten (advies, portefeuillebeheer, overdrachten).

CASP-toelating en het MiCA-paspoort

Een CASP krijgt een vergunning van de financiële toezichthouder van het land waar deze is gevestigd. Na verlening geldt de vergunning via het MiCA-paspoort voor elk ander EU- en EER-land: de onderneming stelt haar toezichthouder in het thuisland in kennis van de landen die zij wil bedienen en mag daar na een korte wachttijd beginnen, zonder tweede aanvraag. Aanvraagdossiers, nationale kosten en behandeltijden verschillen per land; de praktische stappen voor het verkrijgen van een CASP-vergunning worden behandeld op onze MiCA-vergunningenpagina.

MiCA-vereisten voor permanente naleving

Toelating is slechts het toegangsbewijs. Een cryptobedrijf moet na vergunningverlening blijvend voldoen aan MiCA-vereisten voor organisatie en gedrag. De tabel is een korte checklist voor naleving:

MiCA en antiwitwasregels

MiCA bevat niet de antiwitwasregels zelf. Klantcontroles en meldingen komen voort uit afzonderlijke EU-wetgeving, en de samen met MiCA aangenomen Travel Rule-verordening vereist dat identificerende informatie elke crypto-overdracht vergezelt. Een Europese CASP valt daarom onder twee rechtskaders, vaak bij twee verschillende autoriteiten, en MiCA-naleving vervangt nooit een antiwitwasprogramma.

MiCA-regels voor tokenuitgevers

Uitgevers hebben een lichter regime dan dienstverleners, tenzij de token een stablecoin is; verplichtingen schalen mee met het risico voor kopers en het betalingssysteem.

MiCA-vereisten voor whitepapers

MiCA verving het ongereguleerde ICO-tijdperk door een openbaarmakingsregeling. Vóór een openbare aanbieding moet de aanbieder een rechtspersoon zijn, een cryptoactivawitboek opstellen over het project, de aan de token verbonden rechten, de technologie, de risico’s en de milieu-impact van het consensusmechanisme, en dit ten minste twintig werkdagen vóór publicatie bij de nationale toezichthouder melden. De toezichthouder keurt het witboek niet vooraf goed, maar kan de aanbieding stilleggen. Marketingcommunicatie moet overeenstemmen met het document, particuliere kopers hebben een herroepingsrecht van veertien dagen en de aanbieder is aansprakelijk voor misleidende informatie.

Verschillende aanbiedingen zijn vrijgesteld: gratis uitgegeven tokens, zoals airdrops, aanbiedingen aan minder dan 150 personen per land, aanbiedingen onder €1 million in twaalf maanden en aanbiedingen die uitsluitend zijn gericht op gekwalificeerde beleggers. Tokens zonder identificeerbare uitgever, zoals Bitcoin, hebben helemaal geen whitepaper nodig, al blijven diensten eromheen gereguleerd.

Stablecoinregels voor ART- en EMT-uitgevers

Een ART-uitgever heeft een vergunning van de nationale toezichthouder en een goedgekeurde whitepaper nodig. De uitgever moet een afgescheiden reserve aanhouden die de tokens volledig dekt, houders een permanent recht op terugbetaling geven en eigen vermogen aanhouden van ten minste €350,000, twee procent van de gemiddelde reserve of een kwart van de vaste overheadkosten, afhankelijk van welk bedrag het hoogst is. EMT-uitgevers volgen de regels voor elektronisch geld, moeten op elk moment tegen nominale waarde terugbetalen en mogen geen rente op tegoeden betalen. Tokens die groot genoeg zijn om als significant te worden aangemerkt, staan onder rechtstreeks toezicht van de Europese Bankenautoriteit. Het praktische gevolg is zichtbaar op elke EU-cryptobeurs: stablecoins waarvan de uitgevers geen EMT-status kregen, zijn voor Europese gebruikers van de lijst gehaald.

Wie houdt toezicht op MiCA en wat gebeurt er als u het negeert?

Het dagelijkse toezicht ligt bij nationale bevoegde autoriteiten: de toezichthouder van het land waar een onderneming is gevestigd verleent, weigert en trekt CASP-vergunningen in. De Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA) coördineert nationale toezichthouders, stelt technische normen vast en beheert het EU-brede register van toegelaten aanbieders; de Europese Bankenautoriteit doet hetzelfde voor ART- en EMT-uitgevers en houdt rechtstreeks toezicht op significante stablecoins.

MiCA-sancties en boetes

De verordening stelt minimumsancties vast die elk land moet kunnen opleggen: boetes van miljoenen euro’s of een aandeel van de jaaromzet, openbare verklaringen waarin de overtreder wordt genoemd, stopbevelen en intrekking van de vergunning. Werken zonder vergunning is op zichzelf een overtreding en ESMA publiceert naast het register van toegelaten entiteiten een lijst van niet-conforme entiteiten.

Wat de EU-cryptoregelgeving voor een startup betekent

Voor een onderneming met een echt product is MiCA meestal goed nieuws. Positieve punten:

• Eén vergunning opent de gehele EER-markt voor digitale activa, en cliënten kunnen die in het ESMA-register verifiëren in plaats van marketingclaims te vertrouwen.
• Banken en betalingsdienstverleners werken veel eerder met een MiCA-conforme onderneming dan met een ongereguleerde onderneming.

Aan de kostenzijde:

• Minimumkapitaal, een compliancefunctie, gecontroleerde jaarrekeningen en gedocumenteerde IT-controles zijn vaste kosten vanaf dag één.
• Het managementteam moet een toetsing op geschiktheid en betrouwbaarheid doorstaan en de onderneming moet vanuit de EU worden bestuurd.

Het kader blijft in ontwikkeling: de Commissie beoordeelt gedecentraliseerde financiering (DeFi), staking, kredietverlening en NFT’s, dus verwacht aanvullende verplichtingen.

Vraag een consultatie aan

Veelgestelde vragen