Son beş il ərzində Litvada maliyyə və ödəniş xidmətləri sektoru sürətlə inkişaf edib və bu gün ölkə Avropanın aparıcı fintech mərkəzlərindən biri kimi möhkəm mövqe tutub. Müasir maliyyə texnologiyasını kriptovalyutalar və blokçeyn əsaslı digər məhsullar olmadan təsəvvür etmək çətindir; buna görə də Litva mərhələli şəkildə kripto birjaları və virtual aktiv xidməti təminatçıları (VASP-lar) üçün Avropanın əsas mərkəzlərindən birinə çevrilib.
30 iyun 2022-ci ildə Litva Respublikası Seymi Çirkli Pulların Yuyulmasının və Terrorizmin Maliyyələşdirilməsinin Qarşısının Alınması haqqında Qanuna (AML Act) dəyişikliklər paketini qəbul etdi. AML Act dəyişikliklərinin məqsədi virtual aktivlər üçün hüquqi çərçivəni qaydaya salmaq və kriptovalyuta xidməti təminatçıları üçün giriş həddini müəyyən dərəcədə yüksəltməkdir; bu isə ölkədə kripto birjası və saxlama xidmətlərinin keyfiyyətini, şəffaflığını və etibarlılığını artırmalıdır.
İlk növbədə, dəyişikliklərlə virtual valyutanın tərifi dəqiqləşdirildi. Litvanın çirkli pulların yuyulmasına qarşı mübarizə qanununa əsasən, bu termin bütün kriptovalyutaları və tokenlərin əksər növlərini əhatə edir və aşağıdakı kimi müəyyən edilir:
Virtual valyuta – AML Act üzrə tərif
Virtual valyuta rəqəmsal dəyəri olan, lakin valyuta və ya pulun hüquqi statusuna malik olmayan, mərkəzi bank və ya digər dövlət orqanı tərəfindən buraxılmayan və ya təminat verilməyən, mütləq valyuta ilə əlaqəli olmayan, lakin fiziki şəxslər və ya hüquqi şəxslər tərəfindən mübadilə vasitəsi kimi qəbul edilən və elektron vasitələrlə köçürülə, saxlanıla, satıla, dəyişdirilə, investisiya edilə və hesablaşmalarda istifadə oluna bilən alətdir.
Litvada kripto şirkətləri və VASP-lar üçün yeni tələblər
AML Act dəyişiklikləri kripto-aktivlərin mübadiləsi və saxlanması xidmətləri göstərən kriptovalyuta şirkətləri, yəni VASP-ların hər iki kateqoriyası: virtual valyuta mübadiləsi operatorları və virtual valyuta depozit (kastodian) pul kisəsi operatorları üçün əlavə tələblər də tətbiq etdi. Əsas müddəalar aşağıda göstərilib.
Litvada kripto şirkətinin nizamnamə kapitalı
Litva Respublikasında təsis edilmiş və virtual valyuta mübadiləsi operatoru və/və ya depozit pul kisəsi operatoru kimi fəaliyyət göstərmək niyyətində olan hüquqi şəxsin qeydə alınmış nizamnamə kapitalı ən azı EUR 125,000 olmalıdır.
Litva VASP-ı üçün yerli AML məsulu / MLRO
Virtual valyuta mübadiləsi operatoru və/və ya depozit pul kisəsi operatoru kimi fəaliyyətə başlamış hüquqi şəxsin Litvada daimi yaşayan yüksək vəzifəli rəhbəri olmalı və çirkli pulların yuyulmasına qarşı mübarizə tələblərinə əməl olunmasına cavabdeh yerli AML məsulu (MLRO) təyin etməlidir.
Litva bazarına xidmət göstərilməsi
Litva VASP-ı xidmətlərini yalnız başqa ölkədən olan müştərilərə təqdim etməməli və ya başqa ölkənin bazarına elə dərəcədə yönəlməməlidir ki, şirkətin biznes modeli əsasında Litva Respublikasındakı fəaliyyəti formal və əhəmiyyətsiz hesab olunsun.
Kripto şirkətini yeni FNTT tələblərinə necə uyğunlaşdırmaq olar
Litva VASP-larına nəzarət edən FNTT (Financial Crime Investigation Service) keçid dövrü müəyyən etdi. 1 noyabr 2022-ci ilədək Litvada kripto lisenziyası almış, yəni virtual valyuta mübadiləsi operatoru və/və ya depozit pul kisəsi operatoru kimi qeydiyyatdan keçmiş kripto şirkətləri ən geci 31 dekabr 2022-ci ilədək yeni tələblərə əməl etməlidir və keçid dövründə məhdudiyyətsiz fəaliyyətlərini davam etdirə bilər.
Nizamnamə kapitalının qeydiyyatı
Yurisdiksiyada fəaliyyət göstərən kriptovalyuta şirkətləri pulu şirkətin cari hesabına yatırmaqla ən azı EUR 125,000 məbləğində nizamnamə kapitalı formalaşdırmalıdır; bundan sonra nizamnamə kapitalının artırılması Litva Hüquqi Şəxslər Reyestrində qeydə alınmalı və şirkətin reyestr kartında göstərilməlidir.
Litva şirkətlər hüququ nizamnamə kapitalına töhfələrin mərhələli ödənilməsinə imkan verir: ilkin mərhələdə bəyan edilmiş məbləğin 25%-i ödənilir, qalan 75% isə bir təqvim ili ərzində ödənilməlidir.
Yerli MLRO-nun işə qəbulu
Bütün fəal Litva kripto birjaları və kastodian pul kisəsi təminatçıları ən geci 31 dekabr 2022-ci ilədək ştatlarına yerli AML məsulu / MLRO daxil etməli, onunla əmək müqaviləsi bağlamalı və təyinat barədə FNTT-yə məlumat verməlidir. Komandamız yerli rezidentlər arasından uyğun ixtisaslı MLRO-nun seçilməsi, əmək münasibətlərinin rəsmiləşdirilməsi, onların vergi orqanında və SODRA-da qeydiyyatı, həmçinin FNTT-yə bildiriş verilməsi üzrə compliance funksiyanız üçün HR dəstəyi göstərə bilər.
FNTT tələblərinə məhəl qoyulmasa nə baş verir?
Uyğunsuzluğun nəticələri
31 dekabr 2022-ci ilədək yeni AML Act tələblərinə cavab verməyən kripto şirkəti FNTT-nin virtual valyuta mübadiləsi operatorları və/və ya depozit pul kisəsi operatorları siyahısından çıxarılacaq və 1 yanvar 2023-cü ildən kripto xidmətləri göstərmək hüququnu itirəcək.
Yeni FNTT tələblərinə uyğunlaşmaq üçün yardım
Mütəxəssislərimiz kripto layihənizi uyğunlaşdırmağa və kriptovalyuta şirkətinizi yeni FNTT tələblərinə uyğun vəziyyətə gətirməyə hazırdır: nizamnamə kapitalının yatırılması və qeydiyyatı, ixtisaslı MLRO-nun tapılması və işə qəbulu, həmçinin şirkətin dəyişdirilmiş AML Act-ə uyğunlaşması zamanı ortaya çıxan digər məsələlərin həlli.
Litva hələ də kripto layihələri üçün cəlbedici yurisdiksiyadırmı?
Bəli. Litva kriptoyönümlü fəaliyyətlər, kripto-aktivlərin mübadiləsi və saxlanması xidmətləri üçün ən münasib və səmərəli yurisdiksiyalardan biri olaraq qalır və çox güman ki, uzun müddət belə qalacaq.
Səbəb budur ki, yerli kripto tənzimləməsi Avropada ən sadə, aydın və liberal tənzimləmələrdən biri olaraq qalır. AML Act kripto şirkətinin daxili proseslərini lüzumsuz şəkildə yükləyə və ya bürokratikləşdirə biləcək əlavə AML/KYC öhdəliklərini kriptovalyuta bazarı iştirakçılarına tətbiq etmir. Bu baxımdan, Litva dövlətinin kripto-aktivlərə dair siyasəti, AML/CFT qanunvericiliyi və FNTT təcrübəsi digər Avropa dövlətləri üçün istinad nöqtəsi hesab oluna bilər.
Yuxarıda təsvir olunan dəyişikliklər – daha yüksək nizamnamə kapitalı (tələb olunan EUR 125,000 məbləğinin yalnız 25%-i ilkin mərhələdə ödənilməklə) və yerli MLRO-nun cəlb edilməsi (Litvada kifayət qədər ixtisaslı AML mütəxəssisi var) – nə həddindən artıq, nə də ağırdır və yerli kripto xidmətləri bazarının orta iştirakçısı onları böyük çətinlik çəkmədən həyata keçirə bilər.
Litvada kripto şirkətinin qeydiyyatı və VASP lisenziyasının alınması ilə maraqlanırsınızsa və ya Litvanın AML qanunvericiliyindəki dəyişikliklər barədə daha ətraflı məlumat almaq istəyirsinizsə, telefon, e-poçt və ya vebsaytımızdakı əlaqə forması vasitəsilə məsləhətçilərimizlə əlaqə saxlayın. Litvada kripto lisenziyası haqqında əlavə məlumat vebsaytımızın ayrıca səhifəsində mövcuddur.
